Hoe bereik je met audiovisueel archiefmateriaal een publiek dat zelden actief een erfgoedwebsite bezoekt, maar dagelijks visuele content consumeert via sociale media? Je kunt dit doen door je beelden aan te bieden op een platform dat het publiek al gebruikt. Zo zullen mensen je beelden zien en delen, zonder dat ze expliciet op zoek zijn naar audiovisueel erfgoed.
Dit is precies de sleutel van het succes bij het GIPHY-kanaal van BrabantinBeelden: hier worden korte stukjes historisch beeldmateriaal elke dag duizenden keren bekeken en gedeeld. De oude filmfragmenten die al jaren op de plank lagen, duiken zo op WhatsApp-chats, Instagram Story’s en presentaties. Onlangs bereikten we met onze gifjes een miljard views.
Waarom gifjes werken
Een GIF (Graphics Interchange Format) is kort gezegd een bewegend plaatje. Het duurt meestal een paar seconden en herhaalt zich eindeloos. Je kunt het gebruiken om je gevoel ergens over te uiten, om kort en krachtig ergens op te reageren, of gewoon omdat je het een leuk clipje vindt. Via het platform GIPHY kun je gifjes beschikbaar maken in onder meer WhatsApp, Instagram en andere applicaties die de GIPHY-bibliotheek integreren. Het draait om eenvoud: kleine beelden met een sterke emotionele of humoristische lading die gebruikers willen delen.
De gifjes van BrabantinBeelden
BrabantinBeelden is een samenwerking tussen verschillende Brabantse archiefinstellingen. Samen presenteren we onze audiovisuele collecties door filmmontages te maken en verhalen te schrijven rondom onze beelden. Daarmee proberen we publiek te bereiken dat niet zelf gaat speuren in de filmbanken, maar het wel leuk vindt om oude beelden te zien.
Toen we nadachten over hoe we het hergebruik van onze filmbeelden konden stimuleren, ontstond het idee om een GIPHY-kanaal te beginnen. Daarop kunnen we precies de ontroerendste, grappigste en leukste stukjes uit onze films aanbieden op een laagdrempelige manier. Iedereen kan de beelden meteen gebruiken en met een klik op de knop delen.
Onze gifjes maken we met kleine stukjes historische film uit onze collecties. Het is vast herkenbaar als je vaker films beschrijft: tijdens het beschrijven vallen ons al beelden op die iets grappigs, vreemds of menselijks laten zien. Het is een kleine moeite om deze beelden dan apart te zetten en er een gifje van te maken. Wij maken onze gifjes in het filmbewerkingsprogramma Adobe Premiere Pro, maar je kunt tegenwoordig ook rechtstreeks beelden bewerken in GIPHY zelf.
Vind je niche: gifjes in dialect
Een belangrijk element in het succes van de BrabantinBeelden-gifjes is de combinatie van tekst en beeld. Voor sommige gifjes voegen we een term in dialect toe. Dit werkt goed, omdat tekst en beeld elkaar versterken. Ook bleek het de vindbaarheid van onze gifjes te verhogen: toen we begonnen waren er nog niet zoveel gifjes in Brabants dialect. Hierdoor kwamen we snel bovenaan in de zoekresultaten.
Bedenk eens wat jouw niche zou kunnen zijn. Is dat ook dialect, of misschien herkenbare, lokale gebruiken die nog niet makkelijk terug te vinden zijn? Gifjes rondom feestdagen scoren altijd goed.
Let op de auteursrechten
Wanneer je een gifje online plaatst, kun je het er eigenlijk nooit meer vanaf halen. Dit betekent dat je moet zorgen dat de rechten van het beeldmateriaal dat je gebruikt op orde zijn. BrabantinBeelden gebruikt daarom alleen materiaal waarvan we zeker weten dat het kan: onze eigen collecties waar we duidelijke afspraken met de schenkers hebben gemaakt, CC0-materiaal zoals oude polygoonjournaals of beelden uit het publiek domein. Daarnaast plaatsen we op elk gifje een watermerk, zodat de herkomst altijd terug te leiden is naar ons. Ook wanneer het ‘zomaar’ ergens op internet opduikt.
Zelf aan de slag
Wil je zelf ook gifjes gaan maken met je collecties? Het is niet ingewikkeld, je moethet start met durven experimenteren. Kijk eens met andere ogen naar je collectie: Waar zit de emotie? Waar zit de humor? In welke situaties zou iemand dit beeld willen gebruiken?
Praktische stappen:
- Verzamel beeldmateriaal waarvan de rechten in orde zijn.
- Knip korte fragmenten uit en voeg eventueel tekst of graphics toe. Dit kan met videobewerkingssoftware, maar GIPHY heeft hier ook online tools voor.
- Plaats deze fragmenten op GIPHY, met duidelijke tags zodat ze gevonden kunnen worden.
- Laat je GIPHY-kanaal verifiëren om in de zoekresultaten te kunnen komen.
- Sommige apps werken niet GIPHY, maar gebruiken alternatief Tenor . Voor optimale vindbaarheid kun je je gifjes uit GIPHY ook hier uploaden.
Doe het niet zelf: betrek je publiek
Een leuke, educatieve optie voor het werken met gifjes is om het niet allemaal zelf te doen. Draai het proces eens om: organiseer een workshop waarin jongeren, vrijwilligers of bezoekers zelf gifjes maken met jouw beeldmateriaal. Zo zien nieuwe ogen je archiefbeelden en dat kan verrassende resultaten opleveren. Wat professionals zien als historisch relevant, kan door buitenstaanders worden herkend als grappig of opvallend.
Een miljard views
Het succes van de historische gifjes laat zien dat erfgoed niet altijd groots of zwaar hoeft te zijn om relevant te zijn. Onze gifjes tonen geen grote historische gebeurtenissen, maar alledaagse situaties: mensen die lachen, dansen of een emotie tonen. De kracht zit hem in de herkenbaarheid.
Door deze beelden toegankelijk te maken voor een breed publiek, vergroot je de zichtbaarheid van collecties. Waar een online filmcollectie misschien duizenden views genereert, kan een succesvol gifje miljoenen keren verschijnen in conversaties wereldwijd. Met wat humor, creativiteit en digitale experimenten kun je erfgoed nieuw leven inblazen en een plaats geven in de digitale cultuur van vandaag.
BrabantinBeelden bereikte onlangs na een kleine vijf jaar actief te zijn op GIPHY een miljard views. Een mooie mijlpaal, maar we zijn nog lang niet klaar. Als je eenmaal bezig bent, dan vind je overal inspiratie!
