Het team van AVA_Net neemt af en toe een kijkje achter de schermen van collectiehouders die betrokken zijn bij het netwerk. Op 11 november waren we op bezoek bij het Haags Gemeentearchief. Conservator Audiovisueel Helga Meijer gaf een rondleiding door de depots en vertelde meer over hun collectie rond het activistisch videocollectief Meatball.
Atoombunker als depot
Na een hartelijke ontvangst in de studiezaal van het archief nam Helga ons mee naar hun nieuwe depot dat in juni van dit jaar werd geopend. Het is gehuisvest vlak bij het stadhuis in een voormalige atoombunker. De atoombunker werd eind jaren ‘70 gebouwd en bevindt zich tegenwoordig onder een appartementencomplex. Nadat de bunker na de val van de muur in 1989 overbodig werd, is er jarenlang niks mee gedaan. Hij was nog in vrijwel originele staat toen hij werd toegewezen aan het Gemeentearchief. Onder de grond zijn twee verdiepingen. De bovenste is het nieuwe depot van het Haags Gemeentearchief, daaronder is een oefenruimte gecreëerd voor Haagse muzikanten.
In het depot heeft de architect veel originele details van de atoombunker behouden, zoals de kleuren, de dikke stalen deuren en verschillende attributen. Door wat technische problemen is het nieuwe koude depot voor de audiovisuele collectie nog niet in gebruik genomen, maar binnenkort zal het materiaal worden overgebracht.



Videocollectief Meatball
Na het uitstapje naar het depot liet Helga ons de Meatball tentoonstelling zien in de centrale hal van het stadhuis in Den Haag. Meatball was een in 1972 opgericht Haags videocollectief. Ze maakten films over maatschappelijk relevante onderwerpen waarmee ze vaak misstanden aan de kaak stelden. Dat deden ze bijvoorbeeld in de Haagse wijken, waarbij ze de inwoners nadrukkelijk betrokken. Hun onderwerpen beperkten zich niet tot Den Haag. Ze maakten ook reportages in de rest van Nederland en in Suriname.
Helga vertelde hoe de collectie bij het Haags Gemeentearchief terecht is gekomen en hoe zij samen met enkele collega’s de collectie het afgelopen jaar heeft geïnventariseerd, gedigitaliseerd en toegankelijk gemaakt. Daarbij kwam heel wat uitzoekwerk kijken over bijvoorbeeld de rechtsstatus van de collectie. Gelukkig kreeg ze daarbij veel hulp van de nog levende leden van het Meatball collectief.

Impact
De collectie zelf is om meerdere redenen bijzonder. Zo geeft het archief een uniek beeld van het activistische Den Haag in de jaren 70. Ook was het videocollectief de eerste die voxpops, korte straatinterviews, gebruikte om de ‘gewone’ inwoner van Den Haag het woord te geven. Daarnaast was Meatball het eerste videocollectief dat voor een videoproductie subsidie van het Rijk. Voor die tijd kwamen alleen filmproducties hiervoor in aanmerking.
Ook hadden de producties van Meatball een grote maatschappelijke impact. Zo leidde de film Ik moest een huurhuis kopen tot een nieuwe wet tegen huisjesmelkers. De film New-York Batavia, over de nadagen van het Nederlandse koloniale bewind in Nederlands Indië, leverde het collectief in 1987 een Gouden Kalf op voor Beste Lange Documentaire.
Een unieke collectie dus, en een bijzonder project dat uiteindelijk heeft geleid tot de tentoonstelling in het stadhuis en een documentaire, gemaakt in samenwerking met TV West. Deze documentaire had op 7 november een publiekspremière in Pathé in Den Haag. De videoproducties en de verhalen erachter staan inmiddels online op de website van het Haags Gemeentearchief.
We kijken terug op een geslaagd bezoek. Het was inspirerend om van Helga te horen hoe ze dit project binnen het gemeentearchief heeft opgepakt. Natuurlijk kreeg zij daarbij hulp van collega’s, maar het meeste organiseerde ze zelf: van het uitzoeken van de collectie en de juridische afhandeling tot de samenstelling van tentoonstelling en het genereren van publiciteit. Ze laat hiermee zien hoe je met veel enthousiasme en bevlogenheid, en in samenwerking met makers, zo’n omvangrijk project van begin tot eind kunt oppakken en tot een groot succes kunt maken.

Meer Meatball
Nieuwsgierig geworden naar de Meatball collectie?
- Tot 29 november is de tentoonstelling over Meatball gratis te bezoeken in de centrale hal van het stadhuis van Den Haag.
- De collectie is online te vinden op de website van het Haags Gemeentearchief via de toegangsnummers 0939-01 (archief) en 8609-01 (collectie).
- De documentaire van TV West is online terug te kijken via hun website.
- Helga schreef ook een verhaal over het collectief voor De Schatkamer van Beeld & Geluid, waar ook enkele producties van Meatball te zien zijn.




