Vanaf donderdag 12 november kun je weer volop genieten van de mooiste documentaires uit binnen- en buitenland tijdens IDFA 2026. Met ook deze editie weer veel films en activiteiten waarin archiefmateriaal centraal staat. We lichten hieronder het een en ander uit.
Eregast is Tatiana Huezo. Ze werd geboren in El Salvador en groeide op in Mexico. In haar werk beweegt ze zich tussen documentaire en fictie en onderzoekt ze hoe de gewelddadige gevolgen van georganiseerde misdaad en politieke onrust doorwerken in het intieme leven van families en gemeenschappen. Met haar gevoel voor beeld en geluid weet ze herinneringen en ervaringen te vangen. Zij stelde deze top 10 samen met klassiekers als Belovy en The 3 rooms of melancholia.
De Beeld & Geluid IDFA ReFrame Award
De Beeld & Geluid IDFA ReFrame Award bekroont de documentaire die op de meest inventieve en inspirerende manier archiefmateriaal inzet. Dit jaar zijn twaalf documentaires genomineerd, waaronder twee Nederlandse titels: The Clearing van Sabine Groenewegen en No man’s air van Peter Delpeut en Gerco de Ruijter.
The Clearing onderzoekt de uitbuiting van Javaanse vrouwen op Nederlandse rubberplantages in Sumatra aan het begin van de twintigste eeuw. Filmmaker Sabine Groenewegen brengt de verzwegen verhalen van vrouwen aan het licht, waaronder dat van haar eigen overgrootmoeder, en onthult hoe koloniale propaganda, slavernij en seksuele uitbuiting uit de geschiedenis werden weggelaten. Met archiefbeelden, persoonlijke geschiedenis en fictie laat ze zien hoe het koloniale verleden anders kan worden bekeken vanuit een feministisch en postkoloniaal perspectief. Het onderzoek leidde haar langs talrijke archieven, waaronder bedrijfsfilmarchieven van rubberplantages, particuliere homevideo’s die door plantage-eigenaren waren opgenomen, vrijgegeven koloniale staatsarchieven, memoires, koloniale en andere kranten, pamfletten en andere geschriften waarin protest werd geuit.
De documentaire No man’s air van Peter Delpeut en Gerco de Ruijter vertelt het verhaal van een piloot van Cyprus Airlines die in juli 1974, tijdens de politieke crisis op Cyprus, de laatste vlucht naar de luchthaven van Nicosia uitvoert. Terwijl een Turkse invasie dreigt, ontdekt hij dat hij nauwelijks invloed heeft op de gebeurtenissen. Aan de hand van zijn herinneringen en bewerkte internetbeelden brengt de film de verlaten luchthaven in beeld, als stille getuige van een ingrijpend moment in de geschiedenis van Cyprus.
De andere genomineerden voor de Beeld & Geluid Reframe Award zijn:
- The Black Box Is Orange (Yuula Benivolski)
- The End of Times (Bibiana Rojas)
- Flamenco Sketches (Isaki Lacuesta)
- An Incomplete Calendar (Sanaz Sohrabi)
- An Incomplete Day in the History of Georgia 10.06.93 (Salomé Jashi)
- Last Movies (Stanley Schtinter)
- My Own Personal Gulag (Lina Gorbaneva)
- Rehearsals for a Revolution (Pegah Ahangarani)
- Revolutionaries Never Die (Mohanad Yaqubi)
- Vertigo Garden (Lei Lei)
Industry Talk: Ownership of the archive – Exposing erasure, reclaiming histories (Archieven, macht en het terugwinnen van geschiedenissen)
Archieven bewaren niet alleen het verleden, maar kunnen ook bestaande machtsverhoudingen in stand houden. Koloniaal beeld- en geluidsmateriaal bevindt zich vaak in instellingen die ver verwijderd zijn van de gemeenschappen die erin worden verbeeld. Daardoor ligt de zeggenschap over deze geschiedenissen nog steeds bij anderen, terwijl de perspectieven en ervaringen van de betrokken gemeenschappen in officiële collecties vaak ontbreken.
Hoe kan deze historische ongelijkheid worden doorbroken? Hoe kunnen archiefmateriaal en verdrongen geschiedenissen toegankelijk worden gemaakt voor de gemeenschappen waaraan ze verbonden zijn? En hoe kunnen filmmakers bijdragen aan een andere omgang met eigendom, zeggenschap, context en cultureel erfgoed?
Nora Philippe (programmadirecteur, EURODOC) gaat hierover in gesprek met Salma Abu Ayyash (Palestine Film Institute), Valentine Kuypers (Beeld & Geluid), Tessa Leuwsha (regisseur van Mother Suriname – Mama Sranan) en Nic Meloney (CBC/Radio-Canada).
Spotlight op de vernieuwende Amerikaanse filmmaker William Greaves
IDFA brengt met dit programma een eerbetoon aan de vernieuwende, maar lang onderbelichte Amerikaanse filmmaker William Greaves (1926–2014). Zijn films onderzoeken de zwarte Amerikaanse geschiedenis en cultuur, maatschappelijke verhoudingen en de grenzen van de documentaire. Het programma omvat onder meer het onlangs voltooide Once Upon a Time in Harlem (2026), het experimentele Symbiopsychotaxiplasm: Take One (1971) en The Fight [The William Greaves Director’s Cut] (1973), over het legendarische boksduel tussen Muhammad Ali en Joe Frazier.
