Wie zijn de leden van de Domeinraad van AVA_Net? Hoe kwamen zij in het AV-erfgoedveld terecht? En wat betekent AV_Net voor hun sector? Ze vertellen het zelf in deze interviewserie. Deze keer: Christian Gosvig Olesen, Universitair Docent Digitale Media en Cultureel Erfgoed aan de Universiteit van Amsterdam.
“Ik ben opgegroeid in Denemarken, met Franse roots en filmhuisouders die me vroeg lieten kennismaken met Europese klassiekers als Dreyers Vredens Dag en Godards Vivre sa vie. Dat heeft toen een filminteresse in mij heeft gewekt, maar als kind was ik (gelukkig) ook tegelijkertijd minder kieskeurig: ik heb warme herinneringen aan Airwolf en The A-Team, die ik op de Duitse televisie volgde omdat er in Denemarken destijds nog weinig zenders waren. Wat betreft kwaliteit en esthetiek ben ik misschien onder andere daardoor een beetje omnivoor geworden: ik hou van hoog en laag voor zover zo’n onderscheid überhaupt zinvol is.
Mijn interesse in AV-erfgoed werd pas echt tijdens mijn studies gewekt. Ik studeerde film- en mediastudies aan de Universiteit van Kopenhagen. Daar ontwikkelde ik een fascinatie voor filmmakers die aan de hand van historisch archiefmateriaal en found footage lieten zien hoe film- en televisiearchieven kritisch geïnterpreteerd kunnen worden en hoe belangrijk ze zijn voor zowel de geschiedschrijving als ons collectief geheugen. Regisseurs als Chris Marker en Gustav Deutsch, die ook experimenteerden met multimedia en installaties, waren toen mijn grote helden en dat zijn ze nog steeds. Ik verdiepte me steeds verder in de rol van AV-archieven en alles wat er rondom films gebeurt qua archivering, preservering en de toegang tot collecties. Deze fascinatie bracht me naar Bologna en uiteindelijk Amsterdam.
In Bologna studeerde ik een jaar filmerfgoed. Daarna belandde ik in Amsterdam omdat ik bij de Universiteit van Amsterdam (UvA) een bredere kennis van AV-archieven kon verwerven. Na de afronding van mijn studie in 2012 had ik het geluk dat ik aan de UvA een promotieplek kon veroveren. Sindsdien doe ik onderzoek naar vooral digitalisering van film- en omroepcollecties en de opkomst van digitale methodes, oftewel de digitale geesteswetenschappen, en de implicaties daarvan voor onderzoek, artistiek hergebruik en digitale preservering. Sinds 2021 ben ik werkzaam bij de UvA als Universitair Docent Digitale Media en Cultureel Erfgoed. Hierbij probeer ik AV-erfgoed in een bredere context van digitaal erfgoed te plaatsen, met nadruk op de uitdagingen die AV-archieven delen met andere erfgoedinstellingen, en hun verschillen. Daarnaast ben ik Teaching & Training Officer bij CLARIAH (Common Lab Research Infrastructure Arts and Humanities), de nationale onderzoeksinfrastructuur voor de Geesteswetenschappen. In die rol coördineer ik onze jaarlijkse summer school Digital Heritage & Humanities waar AV-collecties een centrale plek innemen.
Binnen de Domeinraad van AVA_Net vertegenwoordig ik de hoger onderwijsinstellingen en probeer ik de praktijk van AV-erfgoedinstellingen aan de theoretische perspectieven van onderzoekers en pedagogische perspectieven van educatie te verbinden. Ten opzichte van de andere leden van de raad ben ik misschien geneigd om eerder dingen te benaderen vanuit het perspectief van educatie en de belangen van onderzoekers en studenten. Ik zoek altijd de ruimte waar kruisbestuiving tussen archieven, erfgoedinstellingen en universiteiten kan ontstaan. Om een specifiek voorbeeld te geven: in mijn eigen onderwijs heb ik de afgelopen jaren leermodulen en workshops over linked data ontwikkeld, een onderwerp dat studenten vaak ingewikkeld vinden. Ik merkte hoe het kan helpen om hiervoor samen met AV-archivarissen oefeningen en casussen te bedenken en ontwerpen. Zo hebben wij bij de UvA nu meerdere jaren op rij eendaagse datasprints georganiseerd. Studenten ontwikkelen daarin, in samenwerking met stafleden van Eye en Beeld & Geluid, scenario’s voor het verrijken van metadata door middel van linked data. Ook werken ze met subcollecties die speciale aandacht vergen, bijvoorbeeld de Japanse Propagandafilms die Beeld & Geluid beschikbaar heeft gesteld, of niet-geïdentificeerde stille films uit de collectie van Eye.
Wat de belangrijkste ontwikkelingen en uitdagingen in mijn vakgebied betreft: ik zie dat de manier waarop men over toekomstbestendigheid en preservering van digitale archieven denkt snel aan het veranderen is. Massadigitalisering was in het begin van de jaren 2000 bijna vanzelfsprekend als hét toekomstideaal. In meerdere contexten, zeker op Europees niveau, is het dat nog steeds. Maar de toekomst ziet er nu echt heel anders uit dan twintig jaar geleden: wij kunnen er niet op rekenen dat onze huidige best practices rond digitale preservering toekomstbestendig zijn. Het recent verschenen rapport van Carolyn Birdsall “Future-Proofing the Archive” laat dat heel duidelijk zien. Daarom verdiep ik me momenteel in mijn onderzoek steeds verder in hoe wij op nieuwe manieren kunnen vooruitdenken en de toekomst van AV-archieven anders kunnen verbeelden.
Ik ben daarin geïnspireerd door preserveringsonderzoeker Trevor Owens, die in zijn standaardwerk The Theory and Craft of Digital Preservation stelt dat digitale preservering vraagt om te denken als een futurist. Ik vraag me dan ook steeds meer af wat AV-archieven kunnen leren van bijvoorbeeld een vakgebied zoals future studies, zowel conceptueel als praktisch. Bijvoorbeeld, wat gebeurt er als wij in scenario’s van honderden jaren, misschien zelfs duizenden jaren vooruit beginnen te denken? Welke factoren moeten wij meenemen in onze overwegingen, wat denken wij aan de hand daarvan te kunnen achterlaten en hoe kan zo een oefening onze blik op huidige praktijken veranderen? Dat is natuurlijk erg ambitieus en wij zullen dat soort vragen niet zomaar kunnen beantwoorden. Maar om langetermijndenken te stimuleren en toekomstbestendige strategieën te ontwikkelen is het, denk ik, heel belangrijk dat wij ze serieus beginnen te stellen. Daarbij maakt het niet uit of wij met kleine of grote collecties werken, zeker in uitdagende en onrustige tijden.
AVA_Net kan daar zeker bij helpen. Het kennisplatform biedt al een centrale plek voor het delen van relevante rapporten en literatuur via de Kennisbank. Dit is heel nuttig en het netwerk is ook erg actief in het organiseren van kennissessies, met als hoogtepunt het jaarlijkse symposium. Graag zou ik de betrokkenheid van studenten bij dit soort evenementen verder willen bevorderen omdat het belangrijk is studenten een plek te bieden waar ze professionals kunnen ontmoeten en waar het werk van AV-archieven demystificeert kan worden. Maar ook om overdracht van kennis en de toekomst van het AV-erfgoedwerkveld te waarborgen is het zeer belangrijk studenten te enthousiasmeren. Ik zou daarom graag meer studentgerichte workshops van AVA_Net willen zien en misschien zelfs mentorprogramma’s. Banden tussen AV-archieven, erfgoedinstellingen, onderzoek en onderwijs verder versterken, dat is mijn missie binnen AVA_Net.”
