Infrastructuur en Linked Open Data centraal

In plaats van het bouwen van een nieuw platform, richtte het project zich op de onderliggende data-architectuur. Door gebruik te maken van gedeelde standaarden, terminologie, duurzame identifiers (URI’s via mediakunst.net) en Linked Open Data kunnen collectiegegevens nu machinaal leesbaar worden gekoppeld. Hierbij is gewerkt met het Four Level Artwork (FLA)-model om de gelaagdheid en complexiteit van mediakunst, van concept tot specifiek fysiek of digitaal item, nauwkeurig vast te leggen.

Van pilot naar praktijk

Het project is bewust kleinschalig gestart met eenkanaals videowerken uit de collecties van LI-MA en het Van Abbemuseum. Deze datasets zijn inmiddels geregistreerd in het NDE Datasetregister en via GraphQL-endpoints beschikbaar gemaakt als Linked Open Data. Dit biedt een beproefde methodiek en richtlijnen voor andere erfgoedinstellingen die hun mediakunstcollecties toekomstbestendig willen ontsluiten.

De belangrijkste inzichten en resultaten zijn gebundeld in het eindrapport van Connecting Media Art. Benieuwd naar de volledige resultaten en hoe je deze standaarden binnen jouw eigen organisatie kunt toepassen? Lees het eindrapport. Wil je meer informatie of meedoen? Neem contact op met LI-MA via info@lima.nl

The post Duurzame infrastructuur voor mediakunst: LI-MA en NDE leggen de basis met ‘Connecting Media Art’ appeared first on AVA_NET.

Het internationale FRAME-programma, georganiseerd door het Institut national de l’audiovisuel (INA), biedt dit jaar opnieuw in samenwerking met FIAT/IFTA en EBU Academy een online training aan over de fundamenten van audiovisuele archivering. De Engelstalige training wordt verzorgd door een groep van internationale experts en is bedoeld voor professionals die hun kennis en vaardigheden op het gebied van audiovisuele archivering willen versterken of uitbreiden.

Van archiveringsketen tot AI

In zes online dagdelen komen verschillende onderdelen van het audiovisuele archiefvak aan bod. Denk aan:

• de audiovisuele archiveringsketen
• beheer van fysieke en digitale collecties
• metadata en de toepassing ervan
• de toepassing van AI in audiovisuele archieven
• auteursrecht en rechtenbeheer
• strategieën voor toegang tot audiovisuele collecties
• duurzaam en milieuvriendelijk archiveren

Daarnaast zijn er verschillende praktijkcases, onder meer vanuit INA, de Cinemateca Dominicana en het Robben Island Museum.

Wanneer: 16–18 november en 23–25 november 2026
Waar: online
Aanmelden: uiterlijk 1 oktober 2026

Een mooie kans om in korte tijd je kennis van audiovisuele archivering te verdiepen en ervaringen uit te wisselen met professionals uit verschillende landen.

Meer informatie en aanmelden: https://www.ina.fr/actualites-ina/frame-basic-2026

The post FRAME Basics 2026: aanmelding open tot 1 oktober appeared first on AVA_NET.

Recappen: het klinkt als technisch jargon, maar het is in feite een vorm van elektronische chirurgie waarbij de hartslag van het apparaat wordt hersteld. De term verwijst naar het vervangen van condensatoren, in het Engels ‘capacitors’. Specifiek gaat het hier om elektrolytische condensatoren, ook wel elco’s genoemd. Dit elektronisch onderdeeltje van de recorder werkt als een klein stoomreservoir en filtert. Het zorgt ervoor dat, afhankelijk van de schakeling, de stroomtoevoer stabiel blijft en ongewenste ruis uit het kwetsbare audiosignaal wordt gefilterd. 

Hoe werkt het?

Bij een recap-beurt haal je de printplaten voorzichtig uit de bandrecorder, waarna je de oude elco’s met een soldeerbout stuk voor stuk verwijdert om plaats te maken voor gloednieuwe exemplaren. Afhankelijk van het model kan dit variëren van een handjevol onderdelen tot meer dan honderd stuks per machine.

Deze ingreep is noodzakelijk omdat elco’s, ook in recorders met een robuuste mechaniek van merken als Revox, Telefunken of Studer, niet het eeuwige leven hebben. Elco’s zijn gevuld met een chemische vloeistof of pasta die na dertig tot vijftig jaar uitdroogt of zelfs begint te lekken. Wanneer dit gebeurt, verliezen ze hun vermogen om lading vast te houden en gaan ze zich onvoorspelbaar gedragen. Door deze uitgeputte onderdelen te vervangen met moderne componenten, die vaak veel preciezer zijn dan de originelen uit de jaren ’70 en ’80, wordt de machine weer volledig teruggebracht naar de oorspronkelijke fabrieksspecificaties. De recorder loopt weer fris en fruitig, en klinkt als nieuw!

Het is belangrijk om hierbij een duidelijk onderscheid te maken tussen regulier onderhoud en een volledige revisie. Waar je op dagelijkse basis zelf de magneetkoppen schoonmaakt met alcohol, de koppen demagnetiseert of een aandrijfsnaar vervangt, is recappen echt werk voor de specialist. Het is geen periodiek klusje, maar een eenmalige, diepgaande investering in de toekomst van het apparaat. Het vereist veel tijd, soldeervaardigheid en goede meetapparatuur om het apparaat weer volgens specificatie af te regelen. Het is vaak de enige manier om een machine van de ondergang te redden.

Waarom?

Wanneer je besluit deze revisie niet uit te voeren, is het niet de vraag of er problemen ontstaan, maar wanneer. Dit begint bijna onmerkbaar en vaak subtiel met een achteruitgang van de geluidskwaliteit. De bas wordt bijvoorbeeld zwakker, het hoog klinkt dof en het geluid gaat vervormen. Naarmate de condensatoren verder verslechteren, kunnen er luidere bromgeluiden ontstaan omdat de voeding de stroom niet meer vlak kan strijken. Ook het loopwerk blijft niet onberoerd en kan gaan haperen. Dat kan zich uiten in een jengelende tape en ook de functies worden onbetrouwbaar, zoals het spontaan starten van de spoelfunctie – wat zeker niet fijn is voor je vingers!

In het ergste geval kan het uitblijven van onderhoud leiden tot een doemscenario. Een lekkende condensator kan corrosief zuur over de printplaat verspreiden, wat de koperen verbindingen onherstelbaar wegvreet. Ook kan interne kortsluiting ervoor zorgen dat kostbare, vintage onderdelen zoals motoren of transistors doorbranden. Berucht zijn condensatoren van bepaalde merken, zoals de ‘RIFA-condensatoren’, die na jaren van stilstand letterlijk met een harde knal en stinkende rook uit elkaar kunnen spatten. Recappen is dus veel meer dan alleen een technische update; het is het veiligstellen van een stukje audiogeschiedenis voor de volgende generaties.

Tips

Ga jij zelf recappen? Zie hieronder enkele praktische tips:

• Veiligheid eerst: Werk altijd met de stekker uit het stopcontact. Oude apparatuur kan condensatoren bevatten die, zelfs als het apparaat uit staat, nog een gevaarlijke lading kunnen vasthouden.
• Maak foto’s vóór je begint: Maak foto’s van elke printplaat en de exacte positie van de oude componenten voordat je begint met loshalen. Dit is je reddingslijn als je tijdens het solderen twijfelt over de oriëntatie.
• Let op de polariteit: Condensatoren hebben een plus- en een minkant. Monteer ze altijd in de juiste richting; verkeerd om plaatsen kan leiden tot defecten of zelfs ontploffende onderdelen.
• Gebruik componenten van een goede kwaliteit.
• Zorg dat je de condensatoren door een juist type vervangt.
• Kies voor ‘Low-ESR’: Gebruik bij voorkeur condensatoren van het type ‘Low-ESR’ (Low Equivalent Series Resistance). Deze zijn beter bestand tegen de hoge frequenties in audioschakelingen dan standaard exemplaren.
• Denk aan afregelen (kalibratie): Een ‘recap’ is vaak pas het halve werk. Na het vervangen van de componenten moet de machine meestal opnieuw worden afgeregeld om weer binnen de originele fabrieksspecificaties te presteren.

Foto’s: Tonnie van Els

The post Recappen: elektronische chirurgie appeared first on AVA_NET.

Archieven, musea en andere erfgoedorganisaties werken steeds digitaler en beheren waardevolle (AV-)collecties, persoonsgegevens en andere gevoelige informatie. Tegelijkertijd zijn we afhankelijk van digitale systemen, leveranciers en samenwerkingspartners. Een cyberincident kan daardoor grote gevolgen hebben voor de continuïteit én de toegang tot ons erfgoed.

Uit eerder onderzoek van DEN uit 2023 bleek al dat drie op de tien culturele organisaties te maken kregen met een cyberincident. Maar hoe staat de vlag er drie jaar later, in 2026, voor?

Met deze nieuwe Cybersecurity Scan wil DEN in kaart brengen wat er momenteel speelt. De resultaten helpen om beter inzicht te krijgen in de digitale weerbaarheid van de sector én om organisaties straks heel praktisch verder te helpen.

Doe mee namens jouw organisatie!

DEN vraagt één persoon per organisatie om de scan in te vullen. Je hoeft hiervoor geen IT-expert te zijn. Juist de inzichten van collega’s die buiten de IT werken, zijn waardevol.

• De scan invullen kost ongeveer 10 minuten.
• Meedoen kan tot 20 september.
• Onder de deelnemers verloot DEN een gratis ticket ter waarde van €249 voor de praktische workshop Cybersecurity: maak een incident- en herstelplan op 17 november.

The post Hoe cyberveilig is jouw organisatie? Doe mee met het onderzoek van DEN appeared first on AVA_NET.

Dick Kool werkte vanaf de jaren zeventig als cameraman bij de AVRO en was onder meer betrokken bij Televizier, Opsporing Verzocht en de Olympische Spelen van 1988 in Seoel. Na zijn pensionering verhuisde hij met zijn vrouw Lina naar Schiermonnikoog. Daar legde hij meer dan dertig jaar lang het eilandleven vast, veelal samen met Lina. Van tradities als Kallemooi en Klozum tot culturele evenementen, muziekvoorstellingen en het dagelijks leven op het eiland.

Vooral de manier waarop Kool de eilandgemeenschap wist vast te leggen uniek, zo vertelt coördinator Jurjen Enzing van het FFAA. “Hij was altijd op pad met zijn camera en de bewoners kenden hem goed. Daardoor zie je heel oprechte reacties en situaties. Dat had een buitenstaander nooit op deze manier kunnen vastleggen.”

Langdurig proces

De collectie kwam tijdens het Deltaplan Digitalisering Fries Erfgoed in beeld. Vanaf 2017 reisden medewerkers van het FFAA regelmatig naar Schiermonnikoog om daar in de montagekamer van Kool samen met zijn weduwe Lina de honderden videobanden en films te selecteren. “Het was een langdurig proces. Niet alleen vanwege de omvang van de collectie, maar ook omdat de films voor Lina een dierbare herinnering aan haar man vormen.”

Inmiddels is de volledige collectie gedigitaliseerd, met naast opnamen van Schiermonnikoog ook bijzondere films uit het vooroorlogse Nederlands-Indië. Kool werd er geboren in de tijd dat zijn vader daar Gezagvoerder bij de Gouvernementsmarine was. Het merendeel van de nu gepubliceerde films was niet eerder voor een breed publiek toegankelijk. Toch staat niet alles publiekelijk online. Dit vanwege auteursrechten of omdat een deel uit privéopnamen bestaat.

Professionele kwaliteit

Wat de collectie extra interessant maakt is het vakmanschap van Dick Kool. “Dat hij een uitstekende cameraman was, zie je direct terug in de beelden” aldus Jurjen. “Alles straalt professionaliteit uit.” De collectie bestaat uit materiaal op onder meer 8mm-film, MiniDV, VHS en dvd. Een van de grootste uitdagingen tijdens de digitalisering was het beschrijven van het materiaal. “We zijn twee tot drie jaar bezig geweest om alle opnamen van een titel en datering te voorzien.”

Lina Kool is nauw betrokken gebleven bij het project. Volgens Jurjen is zij “ontzettend trots” dat het levenswerk van haar man nu een blijvende plek heeft gekregen en online met een breed publiek kan worden gedeeld.

Zelf kijken?

Benieuwd naar het werk van Dick Kool? Op de website van het Fries Film & Audio Archief kun je zowel de afgemonteerde films als een selectie van de ruwe opnamen te bekijken.

• Eindmontages van Dick Kool
• Ruwe opnamen van Dick Kool

The post FFAA stelt enorme collectie van Dick Kool online beschikbaar appeared first on AVA_NET.

Al in de eerste minuten van het symposium Erfgoedhelden van AVA_Net op 25 juni worden de pakweg honderd bezoekers wakker geschud met een pregnante vraag van presentator Lieuwe Jongsma: “Wie van jullie zijn zo dapper om AI te gebruiken?” Mogelijk geschrokken van deze suggestieve vraag steken slechts enkelen hun hand omhoog. “Hoezo dapper?”, klinkt het uit de zaal. “Vanwege de mogelijke teloorgang van authenticiteit”, antwoordt iemand. Daarover later meer.

Thomas Desmedt (HoGent) weet het publiek in de grote zaal van Beeld & Geluid al snel gerust te stellen door te laten zien hoe nuttig AI kan zijn in de digitale archiveringswereld. “Stel dat je 100.000 uur ongeïndexeerde audiovisuele content hebt. Vroeger had je daar 25.000 mensdagen voor nodig — oftewel 114 werkjaren. AI doet het werk van 60 mensuren in 1 uur, en dat 24 uur per dag, 7 dagen per week. Dan is die klus in 3 maanden geklaard. Zijn er nog vragen?” In potentie worden zo in korte tijd belangrijke personen, documenten en gebeurtenissen aan de vergetelheid ontrukt.

AI werkt 24/7

Thomas Desmedt (HoGent) weet het publiek in de grote zaal van Beeld & Geluid al snel gerust te stellen door te laten zien hoe nuttig AI kan zijn in de digitale archiveringswereld. “Stel dat je 100.000 uur ongeïndexeerde audiovisuele content hebt. Vroeger had je daar 25.000 mensdagen voor nodig — oftewel 114 werkjaren. AI doet het werk van 60 mensuren in 1 uur, en dat 24 uur per dag, 7 dagen per week. Dan is die klus in 3 maanden geklaard. Zijn er nog vragen?” In potentie worden zo in korte tijd belangrijke personen, documenten en gebeurtenissen aan de vergetelheid ontrukt.

Losgeld voor bevroren collectie

Ook het thema veiligheid komt aan bod. Jan Müller (Regionale Publieke Omroep) vertelt hoe de redactie van RTV Noord op een dag werd geconfronteerd met een totale blokkade van hun bestanden. Toegang was alleen mogelijk na betaling van losgeld, waarover via het darkweb met hackers kon worden onderhandeld,  “Bitcoins accepted!” Of er daadwerkelijk is betaald, laat Müller in het midden. Volgens een onderzoek van de Raad voor Cultuur uit 2023 krijgt drie op de tien cultuurorganisaties te maken met dergelijke incidenten. In een nieuw onderzoek, dat juli 2026 verschijnt, zal dat aantal naar verwachting aanzienlijk hoger liggen.

Exotische opslagmedia

Tegelijkertijd kunnen te strenge beveiligingsmaatregelen het werk frustreren. Wekelijks wisselende wachtwoorden zijn berucht, terwijl social engineering, het ontfutselen van gegevens via slimme trucs, een blijvend risico vormt. Daar komt bij dat erfgoedorganisaties werken met verouderde en soms exotische opslagmedia. Virusscanners kunnen daarbij onbedoeld bestanden verwijderen wanneer zij een risico detecteren. Een praktische tip is om nieuw binnengekomen dragers eerst enige tijd apart te houden, zodat beveiligingssoftware kan worden bijgewerkt. Om risico’s te beperken brengen onder meer de Tweede Kamer, de Belastingdienst en diverse cultuurinstellingen hun audiovisuele archieven onder bij DAAN Tenancy van Beeld & Geluid. Zij profiteren van de beveiligde infrastructuur, terwijl ze zelf de toegang tot hun materiaal kunnen beheren.

Legaal misbruik

Daniel Steinmeier (KB, Nationale Bibliotheek) wijst op een andere ontwikkeling: ‘legaal’ misbruik. Het aantal aanvragen voor ISSN-nummers, nodig voor de registratie van periodieken, is sterk gestegen. Onder de noemer predatory publishing is een sector ontstaan van pseudo-wetenschappelijke tijdschriften waarin auteurs tegen betaling publiceren, zonder noemenswaardige verspreiding of reputatie. Het fenomeen doet denken aan het Wereldtijdschrift (1938) uit Lijmen/Het been van Willem Elsschot, waarin adverteerders verplicht werden grote aantallen exemplaren af te nemen, terwijl de daadwerkelijke distributie nihil was. Dit roept de vraag op in hoeverre erfgoedinstellingen verantwoordelijk zijn voor mogelijk ‘legaal misbruik’ van hun open collecties en metadata. Een onderwerp dat verdere discussie verdient.

De grens tussen gebruik en misbruik is dus diffuus, net als het begrip authenticiteit. In een subgroep ontstaat hierover een levendige discussie. “Zodra iets ontstaat, is het authentiek. Daarna komt iedereen eraan en verandert het,” luidt een van de stellingen. Voor documentairemakers kan de oorspronkelijke drager, mogelijk inclusief filmblik met aantekeningen, van grote waarde zijn. Toch verdwijnen zulke objecten vaak, zeker bij particulieren, uit praktische overwegingen of omdat een digitale kopie als ‘voldoende’ wordt gezien. Daarmee gaat informatie verloren die later juist cruciaal kan blijken. Met de komst van technieken zoals 4K-filmscanning, waar Beeld & Geluid nu over beschikt, wordt dat probleem zichtbaar: zonder origineel materiaal blijven de mogelijkheden beperkt. De voorlopige conclusie: authenticiteit als absolute categorie bestaat niet, maar herkomst en transparantie wel,  plus de consensus daarover.

Aan de vergetelheid ontrukt

Een deelnemer noemt Fritz Langs Metropolis (1927), een film die in talloze versies en lengtes circuleert, soms met verschillende kleuringen. Wat is dan het origineel? Het antwoord vraagt om gedegen onderzoek, precies het soort werk dat Beeld & Geluid faciliteert, bijvoorbeeld via Team Makers. Een treffend voorbeeld van zo’n onderzoek is dat van filmmaker Sabine Groenewegen, die stuitte op onbekende filmbeelden van vredesdemonstraties door vrouwen in 1939. Door aanvullend archiefonderzoek kon zij deze fragmenten in context plaatsen en verwerken tot de korte film Remanence. Zo is een vrijwel vergeten geschiedenis opnieuw zichtbaar gemaakt. Found footage en goed ontsloten archieven versterken elkaar: samen maken ze verborgen verhalen toegankelijk en dragen ze bij aan de geschiedschrijving.

The post AVA_Net Symposium 25 juni 2026 – Erfgoed onttrokken aan de vergetelheid: veilig, authentiek en mét AI appeared first on AVA_NET.

Van death metal tot demo’s van Tangarine

Drenthe kent een aantal bands die buiten de provincie, en zelfs in het buitenland, grotere naam maakten dan thuis. Death metalband God Dethroned, opgericht in 1990 en nog altijd actief in binnen- en buitenland, is daar een voorbeeld van. Stam bewaarde hun allereerste democassette.

Ook bevat de collectie de ongecensureerde versie van ‘Ben je geil of wil je een koekje’ van de band Titt’n uit Ruinerwold, video-opnames van de Emmense band UTC (met een zestienjarige Marlen Davers op drums, die later bij SKIK terechtkwam) de eerste demo-cd’s van Tangarine en een cassettebandje met de drie eerste Drentstalige nummers van Daniël Lohues.

Ondervertegenwoordigd verleden

Collectiebeheerder particuliere archieven Ferry Sieders van het Drents Archief is blij met de schenking, zo is te lezen op de website van het Drents Archief. Hij benadrukt dat de Drentse popmuziekgeschiedenis tot dusver weinig plek had in de bestaande collectie, terwijl het Poparchief van Stam honderden opnames van bands en muzikanten omvat.

Het materiaal wordt de komende maanden beschreven en gefaseerd toegankelijk gemaakt via Geheugen van Drenthe. Gezien de omvang van het archief is dit een omvangrijke klus; de verwachting is dat het project in 2027 wordt afgerond.

Stam hoopt dat zijn schenking andere verzamelaars van Drentse muziek stimuleert om ook hun materiaal aan het Drents Archief over te dragen, zodat het beeld van de Drentse popgeschiedenis steeds vollediger wordt. Hij blijft zelf als vrijwilliger betrokken bij het inventariseren van zijn archief en wil daarbij ook andere muzikanten en muziekfans inschakelen.

The post Drents Archief krijgt unieke popcollectie appeared first on AVA_NET.

“Ik ben opgegroeid in Denemarken, met Franse roots en filmhuisouders die me vroeg lieten kennismaken met Europese klassiekers als Dreyers Vredens Dag en Godards Vivre sa vie. Dat heeft toen een filminteresse in mij heeft gewekt, maar als kind was ik (gelukkig) ook tegelijkertijd minder kieskeurig: ik heb warme herinneringen aan Airwolf en The A-Team, die ik op de Duitse televisie volgde omdat er in Denemarken destijds nog weinig zenders waren. Wat betreft kwaliteit en esthetiek ben ik misschien onder andere daardoor een beetje omnivoor geworden: ik hou van hoog en laag voor zover zo’n onderscheid überhaupt zinvol is.

Mijn interesse in AV-erfgoed werd pas echt tijdens mijn studies gewekt. Ik studeerde film- en mediastudies aan de Universiteit van Kopenhagen. Daar ontwikkelde ik een fascinatie voor filmmakers die aan de hand van historisch archiefmateriaal en found footage lieten zien hoe film- en televisiearchieven kritisch geïnterpreteerd kunnen worden en hoe belangrijk ze zijn voor zowel de geschiedschrijving als ons collectief geheugen. Regisseurs als Chris Marker en Gustav Deutsch, die ook experimenteerden met multimedia en installaties, waren toen mijn grote helden en dat zijn ze nog steeds. Ik verdiepte me steeds verder in de rol van AV-archieven en alles wat er rondom films gebeurt qua archivering, preservering en de toegang tot collecties. Deze fascinatie bracht me naar Bologna en uiteindelijk Amsterdam.

In Bologna studeerde ik een jaar filmerfgoed. Daarna belandde ik in Amsterdam omdat ik bij de Universiteit van Amsterdam (UvA) een bredere kennis van AV-archieven kon verwerven. Na de afronding van mijn studie in 2012 had ik het geluk dat ik aan de UvA een promotieplek kon veroveren. Sindsdien doe ik onderzoek naar vooral digitalisering van film- en omroepcollecties en de opkomst van digitale methodes, oftewel de digitale geesteswetenschappen, en de implicaties daarvan voor onderzoek, artistiek hergebruik en digitale preservering. Sinds 2021 ben ik werkzaam bij de UvA als Universitair Docent Digitale Media en Cultureel Erfgoed. Hierbij probeer ik AV-erfgoed in een bredere context van digitaal erfgoed te plaatsen, met nadruk op de uitdagingen die AV-archieven delen met andere erfgoedinstellingen, en hun verschillen. Daarnaast ben ik Teaching & Training Officer bij CLARIAH (Common Lab Research Infrastructure Arts and Humanities), de nationale onderzoeksinfrastructuur voor de Geesteswetenschappen. In die rol coördineer ik onze jaarlijkse summer school Digital Heritage & Humanities waar AV-collecties een centrale plek innemen.

Binnen de Domeinraad van AVA_Net vertegenwoordig ik de hoger onderwijsinstellingen en probeer ik de praktijk van AV-erfgoedinstellingen aan de theoretische perspectieven van onderzoekers en pedagogische perspectieven van educatie te verbinden. Ten opzichte van de andere leden van de raad ben ik misschien geneigd om eerder dingen te benaderen vanuit het perspectief van educatie en de belangen van onderzoekers en studenten. Ik zoek altijd de ruimte waar kruisbestuiving tussen archieven, erfgoedinstellingen en universiteiten kan ontstaan. Om een specifiek voorbeeld te geven: in mijn eigen onderwijs heb ik de afgelopen jaren leermodulen en workshops over linked data ontwikkeld, een onderwerp dat studenten vaak ingewikkeld vinden. Ik merkte hoe het kan helpen om hiervoor samen met AV-archivarissen oefeningen en casussen te bedenken en ontwerpen. Zo hebben wij bij de UvA nu meerdere jaren op rij eendaagse datasprints georganiseerd. Studenten ontwikkelen daarin, in samenwerking met stafleden van Eye en Beeld & Geluid, scenario’s voor het verrijken van metadata door middel van linked data. Ook werken ze met subcollecties die speciale aandacht vergen, bijvoorbeeld de Japanse Propagandafilms die Beeld & Geluid beschikbaar heeft gesteld, of niet-geïdentificeerde stille films uit de collectie van Eye.

Wat de belangrijkste ontwikkelingen en uitdagingen in mijn vakgebied betreft: ik zie dat de manier waarop men over toekomstbestendigheid en preservering van digitale archieven denkt snel aan het veranderen is. Massadigitalisering was in het begin van de jaren 2000 bijna vanzelfsprekend als hét toekomstideaal. In meerdere contexten, zeker op Europees niveau, is het dat nog steeds. Maar de toekomst ziet er nu echt heel anders uit dan twintig jaar geleden: wij kunnen er niet op rekenen dat onze huidige best practices rond digitale preservering toekomstbestendig zijn. Het recent verschenen rapport van Carolyn Birdsall “Future-Proofing the Archive” laat dat heel duidelijk zien. Daarom verdiep ik me momenteel in mijn onderzoek steeds verder in hoe wij op nieuwe manieren kunnen vooruitdenken en de toekomst van AV-archieven anders kunnen verbeelden.

Ik ben daarin geïnspireerd door preserveringsonderzoeker Trevor Owens, die in zijn standaardwerk The Theory and Craft of Digital Preservation stelt dat digitale preservering vraagt om te denken als een futurist. Ik vraag me dan ook steeds meer af wat AV-archieven kunnen leren van bijvoorbeeld een vakgebied zoals future studies, zowel conceptueel als praktisch. Bijvoorbeeld, wat gebeurt er als wij in scenario’s van honderden jaren, misschien zelfs duizenden jaren vooruit beginnen te denken? Welke factoren moeten wij meenemen in onze overwegingen, wat denken wij aan de hand daarvan te kunnen achterlaten en hoe kan zo een oefening onze blik op huidige praktijken veranderen? Dat is natuurlijk erg ambitieus en wij zullen dat soort vragen niet zomaar kunnen beantwoorden. Maar om langetermijndenken te stimuleren en toekomstbestendige strategieën te ontwikkelen is het, denk ik, heel belangrijk dat wij ze serieus beginnen te stellen. Daarbij maakt het niet uit of wij met kleine of grote collecties werken, zeker in uitdagende en onrustige tijden.

 AVA_Net kan daar zeker bij helpen. Het kennisplatform biedt al een centrale plek voor het delen van relevante rapporten en literatuur via de Kennisbank. Dit is heel nuttig en het netwerk is ook erg actief in het organiseren van kennissessies, met als hoogtepunt het jaarlijkse symposium. Graag zou ik de betrokkenheid van studenten bij dit soort evenementen verder willen bevorderen omdat het belangrijk is studenten een plek te bieden waar ze professionals kunnen ontmoeten en waar het werk van AV-archieven demystificeert kan worden. Maar ook om overdracht van kennis en de toekomst van het AV-erfgoedwerkveld te waarborgen is het zeer belangrijk studenten te enthousiasmeren. Ik zou daarom graag meer studentgerichte workshops van AVA_Net willen zien en misschien zelfs mentorprogramma’s. Banden tussen AV-archieven, erfgoedinstellingen, onderzoek en onderwijs verder versterken, dat is mijn missie binnen AVA_Net.” 

The post Maak kennis met de domeinraad van AVA_Net: Christian Gosvig Olesen appeared first on AVA_NET.

Het platform werkt op computer, tablet en telefoon. Een account heb je niet nodig. De programma’s zijn op genre gerangschikt, bijvoorbeeld drama, comedy of spelshows. Je kunt gericht zoeken op programmatitel, persoon of omroep, maar de Schatkamer nodigt vooral ook uit tot zelf ontdekken. Themapagina’s en redactionele verhalen verbinden historische archiefbeelden met actuele gebeurtenissen. De redactie maakt wekelijks nieuwe verhalen.

Out of Commerce

Een belangrijk mechanisme achter de Schatkamer is het Out of Commerce-regeling voor audiovisuele werken. Deze regeling maakt het mogelijk om auteursrechtelijk beschermd materiaal dat niet meer commercieel verkrijgbaar is online te ontsluiten, zonder dat je voor elk werk afzonderlijk de rechten hoeft te regelen. 

Voor Beeld & Geluid betekende dit dat bijna een half miljoen werken via het bijbehorende convenant konden worden geregistreerd en publiek toegankelijk gemaakt. Het convenant is het resultaat van jarenlange onderhandelingen tussen erfgoedinstellingen, producenten en collectieve beheersorganisaties. KVAN speelde daarin een centrale rol, samen met Beeld & Geluid, EYE Filmmuseum, de NPO, de NOS en StOPnl.

Zelf aan de slag met Out of Commerce

Erfgoedinstellingen die het Out of Commerce-convenant hebben ondertekend mogen dergelijk materiaal beschikbaar stellen op hun erfgoedwebsites, zonder dat daar een vergoeding tegenover staat. Wel gelden er drie voorwaarden: het werk moet deel uitmaken van de vaste collectie van de instelling, de metadata moet worden geregistreerd in het Europese EUIPO-portaal, en na die registratie geldt een wachttijd van zes maanden. Rechthebbenden kunnen zich op elk moment terugtrekken, waarna het werk direct offline gaat.

De regeling staat open voor elke erfgoedinstelling, niet alleen voor landelijke organisaties. Regionale en lokale archieven als Het Flevolands Archief, Het Gelders Archief, Noord-Hollands Archief en Stadsarchief Amsterdam zijn al aangesloten. Wil je als instelling ook meedoen? Op de AVA_Net-kennispagina vind je alle informatie en de stappen om het convenant te ondertekenen.

Groeiende collectie

Naast de Out of Commerce-route ontsluit Beeld & Geluid ook materiaal via het Publieke Domein en via licentieafspraken met rechthebbenden. De ambitie is om de Schatkamer richting 2028 te laten groeien naar bijna één miljoen items. Programma’s waarvoor de rechten nog niet zijn geregeld, kun je wel vinden in de Schatkamer, maar niet afspelen. Welke titels in toekomstige licentiebesprekingen worden meegenomen, hangt mede af van de gebruikersstatistieken.

Benieuwd naar de Schatkamer? Neem een kijkje

The post Beeld & Geluid opent Schatkamer: 700.000 radio- en televisieprogramma’s gratis online appeared first on AVA_NET.

1. Interne processen: het aanpassen van workflows naar een digitale transformatie inclusief AI.
2. Externe betrekkingen: werken aan het vergroten van hun waarde met toegangsstrategieën en publieke betrokkenheid.
3. (Inter)nationale druk: voorzorgsmaatregelen nemen tegen diverse bedreigingen en hun rampenplanning te verbeteren.

Tijdens het AVA_Net Symposium 2026 zal er een sessie dieper in gaan op dit thema en dit onderzoek.

Bekijk deze publicatie in de AVA_Net Kennisbank.

The post Kennisbank uitgelicht: ‘Future-Proofing the AV Archive’ appeared first on AVA_NET.