Belichaamde ervaring en immaterieel erfgoed

Digitale en mediakunst zijn vaak sterk afhankelijk van specifieke hardware, software en veranderende technologieën. Wanneer deze verouderen, dreigt niet alleen de technische werking verloren te gaan, maar ook de unieke beleving van het publiek. Het duurzaam behouden van digitale kunst vraagt daarom om meer dan het opslaan van bestanden en apparatuur: beweging, interactie, vaardigheden en de specifieke context waarin een werk wordt ervaren, zijn minstens zo essentieel.

Tijdens TDA 2027 komen kunstenaars, onderzoekers, erfgoedprofessionals en studenten samen om te verkennen hoe belichaamde kennis en menselijke ervaringen gedocumenteerd, overgedragen en behouden kunnen worden. Daarnaast wordt onderzocht welke kansen herinterpretatie en nieuwe presentatievormen bieden wanneer de oorspronkelijke technologie niet meer beschikbaar is. Hiermee slaat het symposium een brug tussen digitale kunst en bredere vraagstukken rondom immaterieel cultureel erfgoed.

Praktische informatie & Early Bird-tickets

Het symposium vindt plaats op 4 en 5 maart 2027 bij LAB111 (Arie Biemondstraat 111, Amsterdam). Speciaal voor wie er vroeg bij wil zijn, is er een beperkt aantal early bird-tickets beschikbaar. Bekijk voor meer informatie en aanmelden de website van LI-MA / Transformation Digital Art 2027.

The post Transformation Digital Art 2027: EMBODIED – Kennis, ervaring, data appeared first on AVA_NET.

De jury prijsde Goedkoop om zijn vakmanschap waarmee hij Nederlands audiovisueel erfgoed opnieuw onder de aandacht brengt. Zijn producties worden gekenmerkt door grondig bronnenonderzoek, een scherpe analyse en oog voor detail. Daarbij weet hij archiefmateriaal op een heldere manier te reconstrueren, van context te voorzien en via verschillende mediavormen te presenteren. Naast Hans Goedkoop waren archivaris René Kroon, gespecialiseerd in analoog audiovisueel erfgoed, en radiomaker Kick van der Veer genomineerd voor de prijs.

Han Peekel Prijs

De Han Peekel Prijs werd dit jaar voor de derde keer uitgereikt. De prijs is mogelijk gemaakt door een nalatenschap van televisiepresentator en -producent Han Peekel aan Beeld & Geluid. Peekel speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de Nederlandse televisiewereld, zowel voor als achter de schermen. Als oprichter van Stichting Media Geheugen zette hij zich in voor het behoud van audiovisueel erfgoed.

De jury, die door Han Peekel zelf werd samengesteld, bestaat uit zijn dochters Jojanneke Peekel en Cato-Margo Peekel, Ralph Meulenbroeks, Hein Meijers en Eppo van Nispen tot Sevenaer. Eerdere winnaars van de prijs zijn emeritus hoogleraar Mediacultuur Sonja de Leeuw en Hans van den Berg, beeldresearcher bij Beeld & Geluid, die in 2025 overleed.

Hans Goedkoop

Hans Goedkoop verwierf bekendheid als presentator van het televisieprogramma Andere Tijden, waarin historische gebeurtenissen aan de hand van archiefmateriaal werden belicht. Ook in recente televisieproducties en specials over historische en maatschappelijke onderwerpen speelt het zorgvuldig gebruik van audiovisueel erfgoed een belangrijke rol.

Tijdens het AVA_Net Symposium in 2023 verzorgde Hans Goedkoop samen met historicus en voormalig Andere Tijden-regisseur Gerda Jansen Hendriks een keynote over de rol van archiefbeelden bij het vertellen van de geschiedenis van Nederlands-Indië. Goedkoop vertelde vanuit zijn eigen familiegeschiedenis en zijn betrokkenheid bij de televisieserie Indonesia roept! hoe archiefmateriaal kan bijdragen aan het onderzoeken en vertellen van het koloniale verleden. Jansen Hendriks ging in op op het archiefbeeld zelf. Wat laten de beelden wel en niet zien, welke verhalen worden daardoor zichtbaar en welke blijven buiten beeld? En wat is daarbij de rol van archieven? Je kunt de keynote hieronder terugzien.

The post Hans Goedkoop wint Han Peekel Prijs 2026 appeared first on AVA_NET.

De toolkit is ontwikkeld door de Carbon Footprint Task Force van de DPC en is na een uitgebreide test- en feedbackronde binnen de community in september 2026 gepubliceerd. De aanpak is praktisch en flexibel en kan worden gebruikt door organisaties van groot tot klein en met verschillende soorten technische infrastructuren en uiteenlopende niveaus van ervaring met duurzaamheidsrapportages.

Rekentool en praktijkvoorbeelden

Een belangrijk onderdeel van de toolkit is de Carbon Footprint Calculation Tool. Met deze Excel-spreadsheet kun je de CO₂-voetafdruk van verschillende activiteiten binnen de digitale preservering berekenen en rapporteren. Daarnaast bevat de toolkit praktische tips en richtlijnen om gegevens te verzamelen en de resultaten te interpreteren.

De toolkit wordt aangevuld met een aantal casestudy’s van de Carbon Calculation Support Group. Deze laten zien hoe organisaties de aanpak in de praktijk kunnen gebruiken.

Met de toolkit wil de DPC het voor organisaties makkelijker maken om duurzaamheid mee te nemen in hun dagelijkse werk rond digitale preservering. Niet alleen door de eigen CO₂-voetafdruk inzichtelijk te maken, maar vooral ook door te ontdekken waar mogelijkheden liggen om deze te verkleinen.

Benieuwd wat de klimaatimpact van de digitale preservering van jouw organisatie is? De volledige toolkit, inclusief de handleiding, casestudy’s en de Excel-rekentool, is beschikbaar via de website van de DPC. Lees meer: Carbon Footprint Toolkit – Digital Preservation Coalition

The post Nieuwe toolkit helpt CO₂-voetafdruk digitale preservering in kaart te brengen appeared first on AVA_NET.

Binnen het erfgoedveld leven hierover veel vragen. Wat zijn de voor- en nadelen van verschillende opslagoplossingen? Hoeveel beheer vragen ze en hoe lang gaan ze mee? Wat is de impact op het milieu? En natuurlijk: welke kosten zijn eraan verbonden?

De nieuwe keuzegids van het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE) helpt je om deze vragen te beantwoorden. De verschillende, veelgebruikte opslagmethoden worden overzichtelijk naast elkaar gezet, zodat je beter kunt bepalen welke oplossing aansluit bij de behoeften en mogelijkheden van jouw organisatie.

De gids is gebaseerd op uitgebreid onderzoek door Sprekende Geschiedenis, het landelijk knooppunt voor Oral History, en uitgevoerd in opdracht van het NDE in samenwerking met de leden van de NDE-collegagroep Duurzame Opslag. Een praktische gids voor organisaties die hun digitale collecties duurzaam en toekomstbestendig willen opslaan.

The post Keuzegids: welk opslagmedium past bij jouw digitale collectie? appeared first on AVA_NET.

Haagse videopioniers

Meatball werd in 1972 opgericht door Rien Hagen, Donald Janssen, Jan Blom en Jos Bienemann, aanvankelijk onder de naam Stichting Werkgroep Video. Het collectief was het eerste onafhankelijke videoproductiebedrijf van Den Haag.

De oprichting viel samen met de opkomst van de videorecorder en videocamera. Het nieuwe medium maakte het mogelijk om relatief snel en betaalbaar beelden te maken, terug te kijken en te vertonen. Voor Meatball bood video nieuwe mogelijkheden om maatschappelijke ontwikkelingen en verhalen vast te leggen die anders gemakkelijk buiten beeld zouden blijven.

Vanaf 1974 trokken de makers met hun Sony Portapak-videocamera de Haagse wijken in. In samenwerking met buurtcentra en opbouwwerkers brachten zij onderwerpen als huisvesting, leefbaarheid, eenzaamheid en buurtinitiatieven in beeld. Ook legden ze protesten tegen gemeentelijke plannen vast.

De video’s werden nadrukkelijk niet alleen vóór, maar ook mét bewoners gemaakt. Na afloop werden de producties in de wijken vertoond, onder meer in wijkcentra en het Kijkhuis aan het Noordeinde. De vertoningen waren daarmee niet alleen een manier om het gemaakte werk te presenteren, maar vormden ook een aanleiding voor gesprekken tussen bewoners.

In de loop der jaren breidde Meatball het werkterrein uit naar videokunst, fictie, documentaires, docudrama’s en opdrachtfilms. In ruim twintig jaar maakte het collectief meer dan tweehonderd producties, in Den Haag en daarbuiten.

Van bedrijfsarchief naar digitaal toegankelijk erfgoed

Na het faillissement van Stichting Meatball in 1994 werd vrijwel het volledige bedrijfsarchief aan het Haags Gemeentearchief geschonken, inclusief de originele tape- en filmformats. De nu gedigitaliseerde en ontsloten collectie biedt een unieke inkijk in de ontwikkeling van onafhankelijke videoproductie in Nederland en vormt een audiovisueel tijdsbeeld van een stad die vanaf de jaren zeventig sterk veranderde.

AV-conservator Helga Meijer benadrukt in een persbericht van het Haags Gemeentearchief zowel de historische als de maatschappelijke waarde van het materiaal: “Deze video’s laten niet alleen zien hoe Den Haag er vijftig jaar geleden uitzag, maar ook hoeveel maatschappelijke problemen nog altijd herkenbaar zijn. Tegelijkertijd vertellen ze het verhaal van een bijzondere groep creatieve makers. Ondanks de vaak beperkte financiële middelen bleven zij doorgaan met hun werk. Het maken van verhalen die ertoe doen. Dankzij dat doorzettingsvermogen beschikken we nu over een unieke kijk op de stad.”

Wil je de collectie van Meatball bekijken? Je kunt de videoproducties en de bijbehorende beschrijvingen vanaf 5 oktober online raadplegen via de toegangsnummers 0939-01 (archief) en 8609-01 (collectie). Ook de filmografie en biografie van het collectief zijn online beschikbaar.

Randprogramma: tentoonstelling, lunchlezing en documentaire

Van 5 oktober tot en met 28 november is in het Atrium van het Haagse stadhuis de tentoonstelling Meatball: Haagse beeldrevolutie (1972-1994) te zien. De expositie vertelt het verhaal van het collectief en laat zien hoe de makers met video werkten. De tentoonstelling maakt onderdeel uit van het bredere programma Film in Den Haag.

Ook organiseert het Haags Gemeentearchief op 18 november een lunchlezing over Meatball. Conservator Helga Meijer vertelt over het videocollectief, de totstandkoming van de tentoonstelling en bijzondere verhalen uit de Meatball-archieven. De lezing vindt van 12.30 tot 13.15 uur plaats in de Centrale Bibliotheek aan het Spui en is gratis. Aanmelden is verplicht.

En in samenwerking met Omroep West verschijnt de documentaire Meatball, Haagse beeldrevolutie, gemaakt door Erik Kooyman. De publiekspremière vindt plaats op vrijdag 6 november in Pathé Buitenhof. De documentaire wordt op zaterdag 7 november uitgezonden op TV West in het programma Westdoc.

Eerder bij AVA_Net: Helga Meijer over Meatball

Vorig jaar was Helga Meijer een van de sprekers tijdens een AVA_Net-kennisbijeenkomst over de maatschappelijke betekenis van film- en videocollectieven. Zij vertelde daar over het werk van videocollectief Meatball en haar lokale impact. Meer over de bijeenkomst en haar verhaal over Meatball lees je in dit verslag.

The post Haags Gemeentearchief zet archief van videocollectief Meatball online appeared first on AVA_NET.

Infrastructuur en Linked Open Data centraal

In plaats van het bouwen van een nieuw platform, richtte het project zich op de onderliggende data-architectuur. Door gebruik te maken van gedeelde standaarden, terminologie, duurzame identifiers (URI’s via mediakunst.net) en linked open data kunnen collectiegegevens nu machinaal leesbaar worden gekoppeld. Hierbij is gewerkt met het Four Level Artwork (FLA)-model om de gelaagdheid en complexiteit van mediakunst, van concept tot specifiek fysiek of digitaal item, nauwkeurig vast te leggen.

Van pilot naar praktijk

Het project is bewust kleinschalig gestart met eenkanaals videowerken uit de collecties van LI-MA en het Van Abbemuseum. Deze datasets zijn inmiddels geregistreerd in het NDE Datasetregister en via GraphQL-endpoints beschikbaar gemaakt als Linked Open Data. Dit biedt een beproefde methode en richtlijnen voor andere erfgoedinstellingen die hun mediakunstcollecties toekomstbestendig willen ontsluiten.

De belangrijkste inzichten en resultaten zijn gebundeld in het eindrapport van Connecting Media Art. Benieuwd naar de volledige resultaten en hoe je deze standaarden binnen jouw eigen organisatie kunt toepassen? Lees het eindrapport. Wil je meer informatie of meedoen? Neem contact op met LI-MA via info@lima.nl

The post Duurzame infrastructuur voor mediakunst: LI-MA legt de basis met ‘Connecting Media Art’ appeared first on AVA_NET.

Het internationale FRAME-programma, georganiseerd door het Institut national de l’audiovisuel (INA), biedt dit jaar opnieuw in samenwerking met FIAT/IFTA en EBU Academy een online training aan over de fundamenten van audiovisuele archivering. De Engelstalige training wordt verzorgd door een groep van internationale experts en is bedoeld voor professionals die hun kennis en vaardigheden op het gebied van audiovisuele archivering willen versterken of uitbreiden.

Van archiveringsketen tot AI

In zes online dagdelen komen verschillende onderdelen van het audiovisuele archiefvak aan bod. Denk aan:

• de audiovisuele archiveringsketen
• beheer van fysieke en digitale collecties
• metadata en de toepassing ervan
• de toepassing van AI in audiovisuele archieven
• auteursrecht en rechtenbeheer
• strategieën voor toegang tot audiovisuele collecties
• duurzaam en milieuvriendelijk archiveren

Daarnaast zijn er verschillende praktijkcases, onder meer vanuit INA, de Cinemateca Dominicana en het Robben Island Museum.

Wanneer: 16–18 november en 23–25 november 2026
Waar: online
Aanmelden: uiterlijk 1 oktober 2026

Een mooie kans om in korte tijd je kennis van audiovisuele archivering te verdiepen en ervaringen uit te wisselen met professionals uit verschillende landen.

Meer informatie en aanmelden: https://www.ina.fr/actualites-ina/frame-basic-2026

The post FRAME Basics 2026: aanmelding open tot 1 oktober appeared first on AVA_NET.

Archieven, musea en andere erfgoedorganisaties werken steeds digitaler en beheren waardevolle (AV-)collecties, persoonsgegevens en andere gevoelige informatie. Tegelijkertijd zijn we afhankelijk van digitale systemen, leveranciers en samenwerkingspartners. Een cyberincident kan daardoor grote gevolgen hebben voor de continuïteit én de toegang tot ons erfgoed.

Uit eerder onderzoek van DEN uit 2023 bleek al dat drie op de tien culturele organisaties te maken kregen met een cyberincident. Maar hoe staat de vlag er drie jaar later, in 2026, voor?

Met deze nieuwe Cybersecurity Scan wil DEN in kaart brengen wat er momenteel speelt. De resultaten helpen om beter inzicht te krijgen in de digitale weerbaarheid van de sector én om organisaties straks heel praktisch verder te helpen.

Doe mee namens jouw organisatie!

DEN vraagt één persoon per organisatie om de scan in te vullen. Je hoeft hiervoor geen IT-expert te zijn. Juist de inzichten van collega’s die buiten de IT werken, zijn waardevol.

• De scan invullen kost ongeveer 10 minuten.
• Meedoen kan tot 20 september.
• Onder de deelnemers verloot DEN een gratis ticket ter waarde van €249 voor de praktische workshop Cybersecurity: maak een incident- en herstelplan op 17 november.

The post Hoe cyberveilig is jouw organisatie? Doe mee met het onderzoek van DEN appeared first on AVA_NET.

Dick Kool werkte vanaf de jaren zeventig als cameraman bij de AVRO en was onder meer betrokken bij Televizier, Opsporing Verzocht en de Olympische Spelen van 1988 in Seoel. Na zijn pensionering verhuisde hij met zijn vrouw Lina naar Schiermonnikoog. Daar legde hij meer dan dertig jaar lang het eilandleven vast, veelal samen met Lina. Van tradities als Kallemooi en Klozum tot culturele evenementen, muziekvoorstellingen en het dagelijks leven op het eiland.

Vooral de manier waarop Kool de eilandgemeenschap wist vast te leggen uniek, zo vertelt coördinator Jurjen Enzing van het FFAA. “Hij was altijd op pad met zijn camera en de bewoners kenden hem goed. Daardoor zie je heel oprechte reacties en situaties. Dat had een buitenstaander nooit op deze manier kunnen vastleggen.”

Langdurig proces

De collectie kwam tijdens het Deltaplan Digitalisering Fries Erfgoed in beeld. Vanaf 2017 reisden medewerkers van het FFAA regelmatig naar Schiermonnikoog om daar in de montagekamer van Kool samen met zijn weduwe Lina de honderden videobanden en films te selecteren. “Het was een langdurig proces. Niet alleen vanwege de omvang van de collectie, maar ook omdat de films voor Lina een dierbare herinnering aan haar man vormen.”

Inmiddels is de volledige collectie gedigitaliseerd, met naast opnamen van Schiermonnikoog ook bijzondere films uit het vooroorlogse Nederlands-Indië. Kool werd er geboren in de tijd dat zijn vader daar Gezagvoerder bij de Gouvernementsmarine was. Het merendeel van de nu gepubliceerde films was niet eerder voor een breed publiek toegankelijk. Toch staat niet alles publiekelijk online. Dit vanwege auteursrechten of omdat een deel uit privéopnamen bestaat.

Professionele kwaliteit

Wat de collectie extra interessant maakt is het vakmanschap van Dick Kool. “Dat hij een uitstekende cameraman was, zie je direct terug in de beelden” aldus Jurjen. “Alles straalt professionaliteit uit.” De collectie bestaat uit materiaal op onder meer 8mm-film, MiniDV, VHS en dvd. Een van de grootste uitdagingen tijdens de digitalisering was het beschrijven van het materiaal. “We zijn twee tot drie jaar bezig geweest om alle opnamen van een titel en datering te voorzien.”

Lina Kool is nauw betrokken gebleven bij het project. Volgens Jurjen is zij “ontzettend trots” dat het levenswerk van haar man nu een blijvende plek heeft gekregen en online met een breed publiek kan worden gedeeld.

Zelf kijken?

Benieuwd naar het werk van Dick Kool? Op de website van het Fries Film & Audio Archief kun je zowel de afgemonteerde films als een selectie van de ruwe opnamen te bekijken.

• Eindmontages van Dick Kool
• Ruwe opnamen van Dick Kool

The post FFAA stelt enorme collectie van Dick Kool online beschikbaar appeared first on AVA_NET.

Van death metal tot demo’s van Tangarine

Drenthe kent een aantal bands die buiten de provincie, en zelfs in het buitenland, grotere naam maakten dan thuis. Death metalband God Dethroned, opgericht in 1990 en nog altijd actief in binnen- en buitenland, is daar een voorbeeld van. Stam bewaarde hun allereerste democassette.

Ook bevat de collectie de ongecensureerde versie van ‘Ben je geil of wil je een koekje’ van de band Titt’n uit Ruinerwold, video-opnames van de Emmense band UTC (met een zestienjarige Marlen Davers op drums, die later bij SKIK terechtkwam) de eerste demo-cd’s van Tangarine en een cassettebandje met de drie eerste Drentstalige nummers van Daniël Lohues.

Ondervertegenwoordigd verleden

Collectiebeheerder particuliere archieven Ferry Sieders van het Drents Archief is blij met de schenking, zo is te lezen op de website van het Drents Archief. Hij benadrukt dat de Drentse popmuziekgeschiedenis tot dusver weinig plek had in de bestaande collectie, terwijl het Poparchief van Stam honderden opnames van bands en muzikanten omvat.

Het materiaal wordt de komende maanden beschreven en gefaseerd toegankelijk gemaakt via Geheugen van Drenthe. Gezien de omvang van het archief is dit een omvangrijke klus; de verwachting is dat het project in 2027 wordt afgerond.

Stam hoopt dat zijn schenking andere verzamelaars van Drentse muziek stimuleert om ook hun materiaal aan het Drents Archief over te dragen, zodat het beeld van de Drentse popgeschiedenis steeds vollediger wordt. Hij blijft zelf als vrijwilliger betrokken bij het inventariseren van zijn archief en wil daarbij ook andere muzikanten en muziekfans inschakelen.

The post Drents Archief krijgt unieke popcollectie appeared first on AVA_NET.