Beeld & Geluid werkt binnen het project samen met de Deense leverancier Fast Forward. Dit bedrijf levert de techniek waarmee je 16mm-films met een afspeelsnelheid tot 125/fps in HD-formaat kunt digitaliseren. Beeld & Geluid gebruikt deze oplossing als aanvulling op het reguliere hoogwaardige scanproces in 4K met de Scanity-scanner.

Fabeltjeskrant

Sinds de start van het project in 2019 zijn al meer dan dertigduizend filmrollen verwerkt. Deze omvatten onder andere journaals, sportfragmenten en afleveringen van programma’s zoals De Fabeltjeskrant. Daarbij werd van deze populaire serie zelfs een ontbrekende filmrol teruggevonden. Bovendien heeft het project gezorgd voor rijkere metadata, waarbij bijvoorbeeld fragmenten uit het programma Verrekijker gedetailleerder zijn beschreven.

Blik vooruit

De komende twee jaar ligt de focus op de digitalisering van fragmenten uit  actualiteitenprogramma Achter het Nieuws, Televizier Magazine, en maatschappijprogramma’s als Berichten uit de samenleving, Kenmerk, Paspoort en Simonskoop. Ook zet Beeld & Geluid sinds 2022 Fast Forward in voor het versneld digitaliseren van collectiemateriaal van tenants, externe partijen die hun collectie bij Beeld & Geluid hebben ondergebracht en door de organisatie laten beheren. Dit maakt het Fast Forward-project nog breder inzetbaar en biedt het extra mogelijkheden voor samenwerkingen en specifieke onderzoeksdoeleinden.

The post Van plank naar pixels: Beeld & Geluid verlengt project voor versnelde digitalisering 16mm-films appeared first on AVA_NET.

De praktijkvoorbeelden die de AVA_Net community in het najaar van 2022 aanleverde voor het webinar AVG kan meer dan je denkt vormen de aanleiding en de basis voor het kennisdocument in de maak, aangevuld met nieuwe vragen die uit de community zullen voortkomen rond privacy- en auteursrecht.

Tijdens de twee kennissessies zullen we met elkaar de concept theoretische inleiding en de aangeleverde praktijkvoorbeelden doornemen zodat er een voor het veld praktisch bruikbare kennisbank ontstaat. Dit ‘Kennisdocument Audiovisueel’ zal uiteindelijk online gepresenteerd worden en voor collega’s dienen als naslagwerk en kennisbank, die regelmatig aangevuld kan worden.

Schrijf je in

Schrijf je vóór 1 oktober in voor een of beide kennissessies (beide van 14.00-16.00 uur) op: maandag 28 oktober en/of maandag 25 november 2024.

Help jij mee?

Lever je casus aan, óók als je dat al eerder eind 2022 deed en óók als je niet meedoet aan de kennissessies (wel aan te raden, mis nieuwe ontwikkelingen niet!)
Lever je vraag en/of casus in via: info@loef-advies.nl (Marianne Loef) en/of csuijs@beeldengeluid.nl (Corné Suijs)

Handreiking Audiovisueel

Marianne Loef en Corné Suijs, specialisten op het snijvlak van privacyrecht en archiefrecht, en auteursrechtspecialist Maarten Zeinstra zullen de concept theoretische inleiding schrijven op het kennisdocument.

The post Schrijf je in: online kennissessie ‘Audiovisueel Archief en de AVG’ appeared first on AVA_NET.

Het project

Het project Ooggetuigen van de Gaswinning is een initiatief van negen organisaties met wortels in Groningen, bedacht door Diepduik Media. Deze samenwerking, bestaande uit onder andere de Rijksuniversiteit Groningen, Groninger Archieven en Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen, zorgt voor een wetenschappelijk verantwoorde vastlegging van de verhalen.

The post Nu online: eerste interviews ‘Ooggetuigen van de Gaswinning’ appeared first on AVA_NET.

Vincent Robijn, directeur van Collectie Overijssel, ondertekende het convenant namens de organisatie. “Wij willen onze collectie zo laagdrempelig mogelijk aan veel mensen kunnen tonen. Daarbij hoort ook online toegang tot bewegend beeld,” aldus Robijn.

Het convenant

Het Out of Commerce-convenant Audiovisuele Werken stelt dat audiovisuele werken die niet langer in de handel zijn (‘out of commerce’), door erfgoedinstellingen online gedeeld mogen worden, zelfs als er nog auteursrechten op rusten. Hier staat geen vergoeding tegenover.

Lees hier meer over deze regeling, hoe je als erfgoedinstelling kunt meedoen en welke organisaties het convenant al hebben ondertekend.

The post Collectie Overijssel ondertekent Out of Commerce-convenant appeared first on AVA_NET.

De vernieuwde website maakt gebruik van moderne zoektechnieken en legt de nadruk op toegankelijkheid. Voor het eerst is de volledige catalogus, bestaande uit meer dan 25.000 films, videobanden en audiodragers, geïntegreerd en eenvoudig doorzoekbaar. Bezoekers kunnen nu op een gebruiksvriendelijke manier de collectie bekijken en beluisteren.

De website biedt ook uitgebreide informatie over de geschiedenis van de Friese film, profielen van opmerkelijke Friese filmmakers en bijzondere collecties van derden die door het archief worden beheerd. Daarnaast krijgen bijzondere projecten en samenwerkingsinitiatieven een prominente plaats.

De nieuwe website van het Fries Film & Audio Archief is visueel ontworpen door Vorm2, technisch ingericht door Caspar Doeser en wordt in samenwerking met Tresoar gehost en onderhouden.

Nieuwe logo en huisstijl

Met deze lancering heeft het Fries Film & Audio Archief ook een nieuw logo en huisstijl en huisstijl in gebruik genomen.

The post Fries Film & Audio Archief lanceert nieuwe website appeared first on AVA_NET.

Een werk wordt publiek domein wanneer de auteursrechten en aanverwante rechten zijn vervallen. Auteursrechten vervallen 70 jaar na de dood van de maker (vanaf januari in het opvolgende jaar). In 2024 kijken we naar de werken van makers die in 1953 zijn overleden. Ieder jaar onderzoek ik weer collecties die we mogen vrijgeven aan het publiek, maar dat is nog niet zo makkelijk. Films worden als een ‘gesamtkunstwerk’ gemaakt met regisseurs, scenarioschrijvers, acteurs, muzikanten, enzovoorts. We hebben daardoor te maken met meerdere makers en rechthebbenden. Als conservator voor bedrijfsfilms, reclames en amateuropnamen kan ik een groot deel van deze collecties niet vrijgeven. Voor de meeste opdrachtfilms en reclames is het moeilijk te bepalen wie de makers en rechthebbenden zijn. De amateurfilmer werkte daarentegen vaak zelfstandig. Soms wel met zijn filmclubleden, maar meestal alleen. De auteursrechten zijn daardoor eenvoudiger te achterhalen. Echter ontbreken er bij grote delen van de collectie biografische gegevens en dus ook sterfdata. Amateurfilmers zijn meestal geen publieke figuren, waardoor die gegevens niet voor het oprapen liggen. Maar met een beetje goed zoeken en soms wat geluk komen we een heel eind. En zo verklaren we best wat collecties publiek domein.

Goed huisvaderschap

Alleen heb je bij amateurfilms, en met name ‘home movies’, ook nog een andere verantwoordelijkheid. Een groot deel van die films is nooit gemaakt voor het grote publiek. Het zijn soms intieme beelden van de eerste levensjaren van een gezinslid of vakantievieren op de camping. Vandaar dat Beeld & Geluid bij iedere schenking in de overeenkomst zich committeert aan ‘goed huisvaderschap’. Dat houdt in dat het materiaal niet onderdeel mag worden van een verhaal dat de privacy kan schaden.

Wanneer bij Beeld & Geluid een film publiek domein wordt, dan kunnen mensen dit materiaal downloaden en zonder opgave van reden gebruiken in een eigen montage. Voor amateurfilms hebben we besloten om dit niet te doen. Familiefilms mogen best gebruikt worden, het is immers een rijke bron voor documentairemakers, maar we willen wel weten waar het voor gebruikt wordt en dat het in de juiste context gebruikt gaat worden. En dus streamen we, tot nu toe, amateurfilms online en bieden we deze niet aan om te downloaden. 

Laag risico

Maar we zijn toch iets meer gaan inzoomen op de verschillende films binnen die collectie en we hebben besloten om bepaalde films vrij te geven. De amateurfilms worden publiek domein en open online beschikbaar gesteld, wanneer er nagenoeg geen mensen herkenbaar in beeld zijn gebracht. Daarnaast kijken we naar de omstanders, de mensen op straat. Hoe herkenbaar zijn ze in beeld en hoe oud zouden deze mensen nu zijn? Als we inschatten dat ze op dit moment ouder zijn dan 100 jaar, dan zijn deze personen mogelijk overleden en zien we een laag risico.

Op dit moment hebben we een stuk of acht collecties bekeken en die zijn we stuk-voor-stuk doorgelopen. Een groot deel hiervan betrof familiefilms, waarin de familieleden herkenbaar in beeld waren. We hebben nu zo’n 38 films vrij kunnen geven. Dit aantal zal groeien, naarmate we meer onderzoek doen naar de sterfdata van makers.  

Goede oplossing

Het materiaal is nu te raadplegen op Peertube. Dit is een open platform van Beeld & Geluid. We gebruiken dit platform als showcase. Bij iedere video staat een PID (persistent identifier) met een link naar de publieke catalogus van Beeld & Geluid en van daaruit kan men momenteel tegen geringe kosten (tussen de 0,50 – 2,00 EUR) het materiaal downloaden. 

Ik denk dat we hiermee een goede oplossing hebben gevonden. Met name de reizen, de beelden in het buitenland, maar ook reisjes in het eigen Nederland kunnen we nu langzaamaan gaan vrijgeven. Hiermee hebben we een kleine stap kunnen zetten om meer materiaal beschikbaar te stellen. 

The post Amateurfilms in het publiek domein: wel of niet vrijgeven? appeared first on AVA_NET.

Wat zijn metadata?

Metadata zijn data die een archiefitem beschrijven, zoals de titel of samenvatting. Zonder metadata is het nagenoeg onmogelijk om iets te vinden in het archief. 

Metadata hebben veel verschillende bronnen. Ze worden geleverd samen met een archiefitem, later handmatig toegevoegd of automatisch gegenereerd, zoals de datum waarop een bestand is geüpload. Steeds vaker worden metadata geëxtraheerd uit het materiaal zelf, bijvoorbeeld door woorden te detecteren in handgeschreven tekst.

Wat zijn metadatabreuken?

Verschillen in hoe metadata zijn vastgelegd noemen we metadatabreuken. Ze ontstaan door veranderende selectiepraktijken, door verschillende manieren om metadata vast te leggen en door veranderingen over de tijd heen:

• Selectie van materiaal: het grootste verschil in metadata is of het archief kiest om een item te bewaren of niet. Een item dat niet bewaard is, heeft natuurlijk geen metadata. 
• Verschillende manieren van metadatering: verschillende manieren produceren verschillende metadata. Zo tagt een algoritme programma’s met de term ‘klimaat’ wanneer dat woord wordt gezegd, terwijl een archivist programma’s tagt met de term ‘klimaat’ omdat het onderwerp daarin wordt besproken, ook al komt het woord zelf nooit voor. Verschillen in type (bijv. papier of audio) en prioriteit van een item leiden tot verschillende keuzes voor de manier van metadatering – en dus ook tot verschillende metadata.
• Veranderingen over tijd heen: archiefbeleid rondom metadatering verandert over de tijd heen, wanneer selectiebeleid wordt aangepast, nieuwe manieren van metadatering worden ingevoerd of richtlijnen worden geüpdatet. Bij elke verandering ontstaat er een metadatabreuk.

Impact van metadatabreuken

Metadata zijn de lens waardoor we naar het archief kijken. Metadatabreuken zijn krassen op deze lens die ons zicht op het archief verstoren. Dat heeft gevolgen voor gebruikers:

• Impact op vinden: selectie heeft de grootste impact  – je kunt niet vinden wat niet is bewaard. Dit lijkt een open deur, maar voor gebruikers die niet weten hoe de selectie is gedaan, kan het enorm verwarrend en frustrerend zijn wanneer ze niet vinden wat ze zoeken. Manieren van metadatering hebben ook gevolgen voor de vindbaarheid. Een item met een gedetailleerde beschrijving is veel makkelijker te vinden dan een item met alleen summiere informatie. Verschillen over tijd of tussen categorieën maken het lastig om alle relevante items te vinden. Bij Beeld & Geluid kun je bijvoorbeeld recente nieuwsprogramma’s met een bepaalde persoon vinden door te zoeken in de gezichtsherkenning. Maar dit geldt niet voor personen in nieuwsprogramma’s van voor 2020, en ook ook niet voor personen in spelprogramma’s omdat gezichtsherkenning niet wordt toegepast op die categorie van programma’s.
• Impact op vragen stellen: om vragen te beantwoorden, heb je graag een compleet beeld. Door metadatabreuken vallen vaak stukken van het beeld weg. Het is essentieel om je daarvan bewust te zijn. Neem een onderzoek naar welke omroep de meeste programma’s uitzond in hun eerste jaar. Dit kan alleen voor omroepen die na 2006 zijn opgericht, omdat Beeld & Geluid voor die tijd niet alle programma’s bewaarde. Veranderingen over de tijd spelen ook mee. Bijvoorbeeld de verandering in de spelling van plaatsnamen. Zo wordt het moeilijker voor een gebruiker om er achter te komen welke de oudste kaart van zijn of haar woonplek is.

In actie tegen de effecten van metadatabreuken

Metadatabreuken kun je nooit voorkomen, maar je kunt de effecten ervan wel verminderen met de volgende acties:

• Wees bewust van het feit dat alle verschillen in metadataprocessen en elke verandering in die processen, metadatabreuken veroorzaken. Zelfs als het gaat om een verbetering.
• Breng metadatabreuken in kaart door de kennis over metadatabreuken op te graven uit oude documentatie en de hoofden van je experts. Het invoeren van nieuwe processen of technologie is een uitstekend moment om vast te leggen welke metadatabreuken deze verandering veroorzaakt.
• Communiceer met je gebruikers over metadatabreuken en het effect dat ze hebben. Met een blogpost of presentatie, of tijdens een samenwerking. Voeg informatie over metadatabreuken toe aan je tools: denk bijvoorbeeld aan een pop-up bij de resultaten voor een zoekterm die waarschuwt dat er tijdens een bepaalde periode überhaupt geen items aanwezig zijn in het archief. Praat ook met je archiefcollega’s die mogelijk metadatabreuken kunnen wegwerken, bijvoorbeeld door gaten in de selectie te vullen of nieuwe metadata te genereren. 

Kortom…

Metadatabreuken zijn onvermijdelijk en inherent aan onze rijke en historische AV-archiefcollecties die over de tijd groeien en zich ontwikkelen. Metadatabreuken hebben een impact op de bruikbaarheid van collecties. Als AV-collectiebeheerder is het daarom belangrijk dat je je hiervan bewust bent, zodat je de diverse gebruikersgroepen van je collectie hierover goed kunt informeren.

We hopen dat we je met deze blog op weg hebben geholpen. Wil je meer weten over metadatabreuken en hoe ze doorwerken in de collectie van Beeld & Geluid? Lees Metadatabreuken – laat ze jouw werk niet afbreken!

Mari Wigham schreef deze blog in samenwerking met Tim Manders, Informatie adviseur bij Beeld & Geluid (tmanders@beeldengeluid.nl)

The post Krassen op de lens: de impact van metadatabreuken op je AV-archief appeared first on AVA_NET.

De  website van het Poparchief anno nu is qua omvang en mogelijkheden niet meer te vergelijken met die van 2006. Je kunt er ruim 20.000 onderwerpen raadplegen, waaronder acts en artiesten, releases, podia, platenlabels, muziekgerelateerde organisaties, festivals en optredens. Dat is ongeveer het tienvoudige ten opzichte van 2006. Wekelijks groeit de site met ongeveer 100 onderwerpen en afbeeldingen. Het aantal personen dat ‘iets’ betekende in de Groninger muziekscene, passeerde een tijdje geleden al de 10.000. 

Dat ‘iets’ omvat vanzelfsprekend de muzikanten. Maar roadies, producers, programmeurs, fotografen, grafisch ontwerpers, festivalorganisators, labelmanagers, muziekjournalisten, instrumentenbouwers/-verkopers en initiators van allerlei slag verdienen evenzeer een plek. Zij vormen de olie in de raderen van de popcultuur; zonder hen zou deze niet kunnen bestaan. 

Stamboom, maar dan anders

Zo’n individu kan daarbij één of meer ‘rollen’ bekleden. Soms ook rollen, die het (grote) publiek niet van hem of haar kent. Neem Willem Kolvoort, grafisch ontwerper die vooral bekendheid geniet als maker van meer dan 500 affiches voor het legendarische Stad-Groninger podium VERA. Van zijn hand zijn ook diverse platenhoezen en bandfoto’s. Verder blijkt hij zelf ook in meerdere bands te hebben gespeeld. Chronologisch geordend ontstaat zo een stamboom van zijn muziekgerelateerde activiteiten. En voor wie Kolvoort niet kent: astronaut Wubbo Ockels komt ook voor in het Poparchief. Waarom? Surf daarvoor zelf maar even naar de website.

De kracht van vrijwilligers

Maar zoals de muziekscene niet kan bestaan zonder het netwerk van betrokkenen, zo kan het Poparchief niet functioneren zonder de vrijwilligers die de database vullen met informatie en beeldmateriaal. En dat geldt ook voor het publiek dat niet alleen items schenkt, maar ook frequent mailt met opmerkingen, aanvullingen en correcties. Met muziekcultuur boor je als erfgoedinstelling dus een nieuwe, betrokken doelgroep aan. Het is daarmee een mooi voorbeeld van een publieksproject, gevuld door vrijwilligers en gedragen door het publiek.

Toch heeft het in archiefkringen nog niet veel navolging gekregen. Waarom eigenlijk niet? Elk stads- of regionaal archief herbergt toch voorbeelden van eerder genoemde items en documentatie: concertposters of archieven van fotopersbureaus die ook lokale artiesten en evenementen hebben vastgelegd, om maar wat te noemen? Zou het niet geweldig zijn voor heel Nederland te kunnen grasduinen in dergelijk materiaal, waarbij je je ook in de achtergrond van de betrokken makers of instanties kunt verdiepen, ongeacht de regionale herkomst? Een eerste aanzet bestaat eigenlijk al met de Muziekencyclopedie, nu onder beheer van Beeld & Geluid.

Kennis delen

Gepassioneerde vrijwilligers voor de verwerking van de (meta)data zijn overal te vinden, evenals een geïnteresseerde achterban die de gebeurtenissen uit de lokale muziekcultuur van dichtbij heeft meegemaakt. Twee dagdelen per week werken we op het archief samen aan het vullen van de database achter de website, in ons geval archief- en collectiebeheersysteem MAIS-Flexis: verwerking van schenkingen, beschrijving en ontsluiting van geschonken muziekreleases, foto’s en affiches (gedigitaliseerd door de scanafdeling van de Groninger Archieven), het uitzoeken van de geschiedenis van lokale artiesten, podia en dergelijke. 

De voor het poparchief ontwikkelde archiefeenheidssoorten en daaraan gekoppelde toegangen zijn tevens beschikbaar voor hen die werken met MAIS. Voor gebruikers van andere databases kunnen deze als leidraad dienen voor een eigen opzet. Dergelijke kennis en informatie kan worden gedeeld via NORAA, AVA_Net of symposia. En anders zijn we altijd bereid een en ander nader uit te leggen. 

Landelijke inventarisatie

Podiumkunst.net werkt momenteel aan een inventarisatie van onder meer muzikaal erfgoed in Nederlandse archieven en private collecties: opnames, bladmuziek, programmaboekjes, archieven van componisten en andersoortige documentatie: “Het einddoel is een integraal en toegankelijk digitaal overzicht van het Nederlandse podiumkunst-erfgoed, dat de geschiedenis van de Nederlandse podiumkunsten levend maakt[…].”

Een portal waar je in de toekomst hopelijk gewoon de naam van een componist, artiest, titel van een album, (bestaand of verdwenen) podium, label of festival intikt om vervolgens te worden doorverwezen naar het desbetreffende archief, dat deze informatie beheert of verder heeft uitgediept. Heb je een dergelijke collectie, laat het weten aan Podiumkunst.net en informeer ook naar eventuele ondersteuning bij de ontsluiting ervan. 

Zo’n samenwerking kan ook dichter bij huis beginnen, met individuele verzamelaars die zowel bijzondere items als uitgebreide expertise hebben. Koen van Krimpen en Marco van Dalfsen zijn twee voorbeelden uit onze contreien. Eerstgenoemde inventariseerde de provinciale muziekgeschiedenis en is inmiddels als vrijwilliger actief. Van Dalfsen, met zo’n 10.000 Nederlandse democassettes van ca. 1978 tot 1998 in zijn collectie, schrijft op zijn website Diggin’ Demos prachtige verhalen over zowel de demotape als de act die deze opname maakte. Een initiatief waar Van Dalfsen meer over vertelt in deze blog die hij eerder voor AVA_Net schreef. Waarom hen niet betrekken bij het beschrijven, scannen en ontsluiten van regionaal muzikaal erfgoed? Of in subsidieaanvragen om dergelijk erfgoed te digitaliseren en behouden?

Auteursrecht: hoopvolle ontwikkelingen

Een heikel punt blijft auteursrecht. Als archief kunnen we niet zomaar muziek, foto’s en posters op onze website plaatsen zonder toestemming van rechthebbenden. Gelukkig zijn de lijntjes vanuit een lokaal archief naar eventuele rechthebbenden (of opdrachtgevers van posterontwerpers zoals podia) vaak kort. 

Een laatste belangrijke ontwikkeling betreft de nog lopende dialoog tussen erfgoedinstellingen en collectieve beheersorganisatie (CBO) Buma/Stemra. Beeld en Geluid speelt een belangrijke rol in de totstandkoming van een convenant, dat momenteel in een vergevorderd stadium is.

Erfgoedinstellingen kunnen daarmee meer mogelijkheden krijgen om niet meer in de handel zijnde muziekwerken in hun archief tegen een zeer gunstige licentie alsnog op eigen websites streaming aan te bieden. Vergelijkbare dialogen tussen erfgoedinstellingen en CBO’s zijn gaande op het gebied van afbeeldingen, tekst en film/video. Hiermee kan er te zijner tijd een schat aan regionaal muzikaal erfgoed beschikbaar komen voor het publiek. Allemaal ingrediënten voor een Poparchief NL, ongeacht de regionale achtergrond.

The post Op naar een landelijk Poparchief? appeared first on AVA_NET.

The post Gelders Archief zet amateurfilms van Nederlandse militair tijdens Indonesische onafhankelijkheidsoorlog online appeared first on AVA_NET.

Operaesje Fers was een initiatief van een aantal Friese dichters om op een vernieuwende wijze poëzie onder de mensen brengen. Van 1986 tot 1994 kon je via een speciaal telefoonnummer elke week twee nieuw gedichten beluisteren, meer dan 2000 in totaal. Daarnaast werden er nog eens honderden andere gedichten opgenomen die niet via de telefoon werden uitgezonden. Ook werden er veel gedichten op dichtersevenementen in en buiten Friesland verzameld.

De collectie geluidsopnamen die hieruit voortkwam ligt opgeslagen bij Tresoar. Een deel van de collectie stond eerder al online, maar een paar jaar terug werd de verouderde website uit de lucht gehaald. Het FFAA heeft de unieke collectie nu opnieuw gedigitaliseerd en online beschikbaar gesteld op archieven.nl. Een selectie van 100 gedichten is ook te beluisteren op het soundcloudkanaal van het FFAA.

The post Audio-opnamen Operaesje Fers opnieuw online appeared first on AVA_NET.