Toegang

Het thema Toegang focust zich op het faciliteren en stimuleren van toegang tot de collectie, op basis van kennis over gebruik en gebruikers en met behulp van beschikbare metadata en content. Audiovisuele documenten zijn temporeel en – in tegenstelling tot boeken en tijdschriften – niet waarneembaar zonder hulpmiddel: een filmtafel, een videorecorder of een media-player. Om snel een idee te krijgen van het verloop en de inhoud van een audiovisueel product is metadata nodig. Dit creëert zoekingangen tot vorm en inhoud van het document. Met de intrede van het digitale tijdperk zijn de toegangsvormen uitgebreid. Audiovisuele documenten zijn niet alleen meer te benaderen via beschrijvende gegevens, maar ook via de automatische indexering van tekst- beeld en geluidselementen die onderdeel vormen van het document zelf, of via (audio)visuele previews, key frames of highlights. Toegang betreft dus traditionele online toegang via zoekportals, maar ook alternatieve vormen van ontsluiting, bijvoorbeeld via koppelingen met externe data, collecties, of infrastructuren.

Voor het managen van grotere collecties wordt veelal speciale collectie-management software gebruikt. Alle informatie over de collecties, hun onderdelen en hun status wordt dan in één systeem bijgehouden. Dit vergemakkelijkt het systematisch beheren en onderhouden van een grote audiovisuele collectie aanzienlijk. Het bewaren, ontsluiten en distribueren van digitale collecties in een productie- en archiefomgeving wordt ‘media-assetmanagement’ genoemd. Dit begrip omvat het geheel aan methoden en technieken voor het volgen, registreren, beheersen en authenticeren van digitale materialen en hun verschillende versies.

‘Zoeken’ is een centraal begrip binnen toegang. Of beter gezegd: het aanbieden van relevante content aan gebruikers binnen een specifieke context, het zogenaamde gebruiksscenario. Het traditionele zoeken met behulp van een zoekbalk en keywords is hier onderdeel van een groter geheel (toegang op basis van overeenkomst met een specifieke zoekvraag). De voornaamste vraag is hoe je gebruikers laat vinden waar ze naar op zoek zijn, ook al weten ze dat zelf nog niet precies. ‘Serendipiteit’ is hiervoor een veelgebruikte term. Geef je een gebruiker de mogelijkheid om te browsen door collecties, dan vergroot je de kans dat hij in aanraking komt met voor hem interessante content waarvan de gebruiker het bestaan niet wist en waar hij dus ook niet specifiek naar op zoek was.

Het stuiten op interessante gegevens, niet door browsen, maar door automatische analyse van grote hoeveelheden data (‘Big Data’), kennen we vanuit andere domeinen zoals bijvoorbeeld de marketing en reclame. Bijvoorbeeld door gegevens uit verschillende databanken te koppelen. Het fenomeen doet door de toenemende volumes van archieven ook zijn intrede binnen het audiovisuele domein. Het blootleggen van patronen door gebruik te maken van statistische technieken en zelflerende systemen kan zeer interessant zijn voor verschillende gebruikersgroepen. Met het oog op flexibele, op de gebruikers toegespitste vormen van toegang, wint het koppelen van databanken of zelfs netwerken aan belang in het media- en erfgoed domein. Dit maakt het bijvoorbeeld mogelijk om verbanden tussen content te leggen en specifieke suggesties voor gebruikers te doen (bijvoorbeeld gerelateerde content). Databanken koppelen is een complex gebeuren, vooral omdat ze allemaal zowel wat content betreft, als qua achterliggende ICT infrastructuur, een eigen karakter hebben. De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet in het gebruik van archiefstandaarden (OAI-PMH, PID, OpenSKOS), vocabulaires (GTAA) en webtechnologie (Semantic Web technologie).

Kennisbronnen

Op de website van het Kenniscentrum Digitaal Erfgoed (DEN) vindt u DE BASIS, een set van minimale eisen voor de digitalisering van erfgoed. Met DE BASIS voor vindbaarheid (2016) zorg je ervoor dat je digitale collecties toegankelijk zijn voor een groter en breder publiek.

PACKED vzw richtlijn Ik wil mijn collectie publiceren op een website (2016). Deze richtlijn is van toepassing op de online publicatie van collectiedata op een website: m.a.w. je collectiedata op het web plaatsen in een voor de gewone internetgebruiker leesbare vorm en daarmee de collectie virtueel toegankelijk maken. Zo kan een virtueel bezoeker van je museum, bibliotheek of archief de collectie raadplegen via de webbrowser van zijn computer, tablet of smartphone.

PACKED vzw richtlijn Ik wil mijn collectiedata beschikbaar stellen voor hergebruik (2017). Deze richtlijn is van toepassing op het online beschikbaar stellen van collectiedata voor hergebruik, m.a.w. je collectiedata in een machineleesbare vorm op het web plaatsen, waardoor iemand anders een kopie van die data kan verwerken in een andere toepassing. Hierdoor kan de informatie over je collectie, niet alleen via je eigen collectiewebsite, maar ook door anderen verspreid worden.

PACKED vzw richtlijn Deelcollectie registreren (2016). Het doel van deze richtlijn is om verschillende types collecties op een gelijkvormige manier te registreren, waardoor ze integraal doorzoekbaar worden.

AVA_Net Experts

Ga naar de AVA_Net Experts-pagina om de experts te filteren op locatie (en kennisthema).