Collectie

Om een collectie te kunnen vormen moet materiaal worden geacquireerd, geselecteerd en gewaardeerd. Elk van deze processen vereist een rationele afweging. De meeste archieven moeten immers werken vanuit een beperkt budget. Gebruikers zijn veeleisend, en er zijn vaak veel mogelijke aanwinsten om uit te kiezen. Een vastgesteld collectiebeleid is dan een belangrijke houvast. Dit beleid wordt afgestemd op doel en functie van het archief: gaat het om een productiearchief, een bedrijfsarchief,  een wetenschappelijk archief, een cultuurhistorisch archief of om een combinatie? Selectiecriteria en richtlijnen voor de waardering van materiaal operationaliseren dit beleid.

Daarnaast is van belang om kennis te hebben over waar je collectie uit bestaat, over de manier waarop AV- producties gemaakt en gedistribueerd zijn, over de manier waarop producties bekeken, beluisterd, beleefd en hergebruikt zijn. Is bekend hoe producties in het archief terecht zijn gekomen, waarom bepaald materiaal niet tot de collectie behoort, of in welke mate de collectie representatief of vlakdekkend is? Onderzoek naar collecties draagt derhalve bij aan collectievorming, door inzicht in lacunes. Door kennis van historische ontwikkelingen van media kunnen we aanpassingen maken in het collectiebeleid om tot een representatieve selectie te komen. Toename van kennis over media en producties vergroot de toegankelijkheid, de items worden in perspectief geplaatst en zijn beter te identificeren.

Het vormen van collecties van digitale materialen vraagt speciale aandacht. Het gaat hierbij zowel om digital borns als om nieuwe collecties die ontstaan door het digitaliseren van analoge legacy materialen. Voor het acquireren, selecteren, waarderen en managen van digitale collecties zijn nieuwe technologische kennis en vaardigheden vereist. Iedere keer namelijk dat de techniek zich vernieuwt, zal wéér moeten worden gekozen. Selectie en waardering in digitale archieven is zo een continue proces, dat nauw samenhangt met conservering.

Het kunnen (laten) hergebruiken van beeld en geluid is bij collectievorming meestal een belangrijk oogmerk. Een archief moet daarom attent blijven op de rechtenstatus van materiaal. Kan het beeld of het geluid later (her)gebruikt worden of zijn er allerlei beperkende voorwaarden? Het is belangrijk dat er hierover tijdens het verwervingproces duidelijke informatie wordt vastgelegd. Is materiaal eenmaal geselecteerd om te worden opgenomen in het archief, dan zijn er de verplichtingen die horen bij het duurzame behoud en beheer.

Collectiekennis kan bijdragen aan een beter begrip van de historische en cultuurhistorische context en presentatie van de audiovisuele producties. Welke onderwerpen zijn belangrijk voor inzicht in de collectie? Welke onderzoeksthema’s kunnen (samen met andere instituten) verder ontwikkeld worden binnen het gebied dat media onderzoekt in een netwerk van maatschappelijke, politieke, technologische, industriële en culturele verbanden? Toegenomen toegankelijkheid van materiaal stelt onderzoekers in staat de (geschiedenis van) media te bestuderen in een netwerk van maatschappelijke, politieke, technologische, industriële en culturele verbanden. De plek die audiovisuele collecties kunnen innemen in het wetenschappelijk en maatschappelijk discours is daarmee vergroot.

Kennisbronnen

Collectiebeleid Beeld en Geluid bevat het collectiebeleidsplan van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. De kaders voor collectievorming, de uitgangspunten voor duurzaam bewaren en de wijze waarop het archief de gebruiker centraal stelt zijn toegelicht. Het document bevat de belangrijkste uitgangspunten van beleid voor het gehele audiovisuele archiveringsproces: het verzamelen, selecteren, ontsluiten, instandhouden en toegankelijk maken van AV materialen. Dit collectiebeleidsplan kan als voorbeeld of model worden gebruikt voor het formuleren van een collectiebeleid voor een nationaal audiovisueel archief.

De museumbranche is collectief verantwoordelijk voor een zorgvuldige omgang met het erfgoed dat zij voor en namens de samenleving beheert. Verschillende handleidingen geven museumdirecties en -medewerkers houvast bij het professioneel beheren van de hun toevertrouwde collecties. Een daarvan is de LAMO 2016, de Leidraad Afstoten Museale Objecten.

AVA_Net Experts

Ga naar de AVA_Net Experts-pagina om de experts te filteren op locatie (en kennisthema).